skip to Main Content
Menu
ሰላምን ዝምድናታት ሰላምን

ሰላምን ዝምድናታት ሰላምን

 ርእሰ ዓንቐጽ

ሰላምን ዝምድናታት ሰላምን

ሰዲህኤ 

ሰላም ሓንቲ ሃገር ምንጪ ፍትሕን ሕጋውነትን፡ ዕብየት ሰብኣዊ ኣተሓሳስባ፡ ዕብየትን ስፍሓትን ዝምድናታት፡ ምንጪ ዕብየት ሃብቲ’ዩ። ሰላም ሙሉእ ብምሉእ ሰላም’ኳ እንተዘይተባህለ ተዛማዲ ሰላም፡ ውሑስ ሰላም፡ ካብ ግዜ ንግዜ ረብሓ ሰላም ዘለዎም ኣካላት ብዝሃንጽዎን ዝሰርሕዎን፡ ብዝትልምዎን ዝሰማምዕሉን ውዕላት ምኽባር መሰረት ዝህነጽ ሰላም’ዩ። ሰላም ዘይብሉ ሕብረተ ሰብ መጻኢ ዕድላቱ፡ ሕልምታቱ ኣብ ሰንኮፍን ዘየተኣማምን፡ ሓደጋን ዝነበር’ዩ ዝኸውን።

ሰላም ምህላውን ዘይምህላውን ንምፍላጥ ብዙሕ ዘጸግም ኣይኮነን። ብፍላይ ኣብ’ዚ ዘለናዮ  ሰላም ልዕሊ ኩሉ ተደላይነት ምንጪ ኩሉ መዓልታዊ ንጥፈታት ውልቀ ሰብ ዝትንክፍ ምዃኑ ብብሩህ ዝረኣየሉ ዘመን በጺሕናዮ ዘሎና፡ ሃገር ህዝቢ፡ መንግስታት ውድባት፡ ማሕበራት ስድራ ቤታት፡ ውልቀ ሰባት ማዕረ ክንደይ ብብኩራት ሰላም ይሳቐዩ ምህላዎም’ዩ።

ኣብ ሳልሳይ ዓለምን፡ ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ካብ ዘሳቕየን ሓደ ስእነት ሰላም፡ ዘውርዶ ሓደጋትት፡ ጥምየት ስደት፡ ድንቁርና፡ ዕግርግር፡ ማእሰርቲ፡ ቅትለት’ዩ። ነዚ ዝመስል ኩነታት ኣብየ ክፍለ ዓለም ዝረአ ብፍላይ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ኣፍሪቃ፡ ኤስያን፡ ደቡብ ኣሜሪካን እዩ።

ኣብ’ተን ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት እንተኾነ ንሰላም ዝጻባእ ምልካዊ፡ ፈላለይ ዓሌት፡ ኣተሓሳስባ ዘየለ ኮይኑ ዘይኮነስ፡ ሰላም ንምርግጋጽ ዝካየድ ቃልስን፡ ሕግን ስርዓትን ዝቆመሉ ስለ ዝኾነ’ዩ። ዕግበታት ኣተሃላልዋ ሰላም ዝፈላለ’ኳ እንተኾነ ኣብ ሳልሳይ ዓለም ዝነብር ህዝቢ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ዝነበር ጥቅኡ ዘይቀርብ ብፍጹም ዝወዳደር ኣይኮነን።

ልዕል’ሉ ከም ዝተጠቕሰ ከኣ’ሞ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ሰላም ዝዕቆበሉ ኣገባባት ንቡር ዝሓለፎ ምስ ኣተሓሳስባ፡ ምስ ደርባዊ ትሕዝቶ፡ ምስ ከባቢ ዝተኣሳሰረ ኣዝዩ ብዙሕ ምርጫታት ዘለዎ ደረጃታት’ዩ። እዚ ዓይነት ሰላም ካብ ጭንቀትን ፍርሕን ዘይምትእምማን ክቡር ገንዘባዊ ወጻኢታት ዝግበረሉ ዝተላዕለ’ምበር ምስ’ቲ ኣብ ሕግስን ስርዓትን ዝተሰረተ ቀጻልን ውሕሱን ዝኾነ ሰላም ዘረጋግጽ ኣይኮነን። ንሓንቲ ሃገር’ውን ዘርብሕ ኣይኮነን። ኣብ’ዚ ዝጠቀስክዎ ይንዋሕ ይሕጸር፡ ቀጻሊ ይኹን ኣይኹን ሰባት ንሰላም ማዕረ ክንደይ ዋጋ ዝኽፈለሉ ምዃኑ ንምብራህ’ዩ። መሰረት ሰላም ሓንቲ ሃገር ወይ ህዝቢ ኣብ ቅዋም፡ ሕግን ስርዓትን ተሓታትነት ዘለዎ መንግስቲ፡ ብትክላት ሕጊ ዝምራሕን ዝማኻከርን፡ ብወሳንነት ባይቶ ዝረጋገጽ’ዩ። ሰላም ሓንቲ ሃገር ብወሳነ ባይቶ ደኣ ይጽደቕ’ምበር ብነጻ ውሳኔ ፈራዲ ኣካላ፡ ፖሊስ፡ ጸጥታ ዝስራሕን ዝካየድን’ዩ።

ኤርትራ ሃገርና ነጻነታ ተኸቢሩ ብሓርነት ክትነብር፡ ሰላምን ዝሰፈና መጻኢት ዕብየትን ምዕባለን ዝረጋገጸላ ክትኸውን ዝተኸፍለ መስዋእቲ ኣዝዩ ክቡርን ብዋጋ ገንዘብ ዝትመን ኣይኮነን፡ ኣብ ኤርትራ ክትከልን ክህሉ ዝግባእ ሰላም ብመንጽር ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋ መስዋእቲ ዜጋታት መሰሎም ዝተኽበረ ፡ ክዓብዩ ክመሃሩ ክስልጥኑን፡ ክሓስቡ ኣብ ውሕሱ ሂወት ክነብሩ ክኸውን ዝግባእ ሕልምን ትጽቢትን ምስ ኤርትራዊ ምድረ ገነት ዝሕሰብ ምንባሩ ኩሉና እንፈልጦ ብሉጻት ሂወቶም ዝኸፈሉላን ዝኸፈላላን ሃገራዊ ጉዳይ እዩ።

ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ትመሓደር ሃገር ኤርትራ ህዝባን፡ ሓንቲ ካብ’ተን ኣዝየን ብስእነት ሰላም ዝሳቐያ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓንቲ’ያ። ኣብ ኤርትራ ባይቶን ፍርድን የለን። ባይቶ ዘይብሉ ሃገር ሕጊ የለን፡ ሕጊ ዘይብሉ ከኣ ፍርዲ የለን ማለት እዩ። ምእንቲ’ዚ ምስ’ዚ ሕጽረታት ኣብ ባይታ ዝረአ ምሕደራ ሕጊ ኣልቦ፡ ክሰን ፍርድን ዘይብሉ ዝቀደመ ዘይምለሰሉ እንዳ እቶ በሎ ማእሰርትን ጥፍኣትን፡ ስቃይን መከራን ብእሾኽ ዝተኸበበት እያ። ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ብሉጻት ደቁ ከም ዘይከፈለ ከም ሓድሽ ሰላም ንኽመጸሉ ኣብ ቃልሲ ይርከብ።

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ቅድሚ መስከረም 2001 ኣብ ልዕሊ ተቃውምቲ ሓይልታት ላዕለዎት መራሕቲ መንግስትን፡ ሚኒስተራት፡ ወታሃደራውያን ሓለፍቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ ሽማግለ ዓዲ መራሕቲ ሃይማኖት ዝወሰዶ ስጉምቲ ሕልምን ትጽቢትን ህዝቢ ኤርትራ ንሓዋሩ ቅሉልቑል ዝኣፉ ዝተደፍአ ተስፋ ዝተሳእኖ መድረኽ፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ ምስ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም ዝምድናታቱ ዝበተኸሉን፡ ኣብ ውጠጥን ምድንጋርን ዝተሰጋገረሉ እዋን ነይሩ። ምምሕዳር ስርዓት ህግዲፍ ኣፍ ኣውጺኡ ንዝተዛረበ ጥራሕ ዘይኮነስ ትሓስቡ ኣለኹም፡ ከም’ዚ ክትብሉን ክትግበሩ ደሊኹም ወይ መዲብኩም እንዳበለ ንዜጋታት ዝኣሰር ዘጥፍእ እንዳኾነ መጸ። ኣብ ኤርትራ ብዕሊ ዝፍለጥን ዘይፍለጥ፡ ኣብ ከተማታትን ከባብን፡ ኣብ በረኻን ቪላታት ኣስመራ ብፍሉጥን ዘይፍልጡን ልዕሊ 335 ቤት ማእሰርቲ ዝርከባ ሃገር ኮይና ኣላ። እዚ ሰላም ዝሰኣነ ህዝቢ ዓቕምን ጉልበትን ዘለዎ ንስደት ከምርሕ ዝተገደደ፡ ኣብ ጉዕዞ ስደቱ ዘጋጠሞ ዘይተኣደነ ሓደጋታት በረኻ ምድረበዳ ሲናይ፡ ሊብያ፡ ማእከላይ ባሕሪ ህዝቢ ኤርትራ ደቁ ዘጥፍኣሉ፡ ዓለም ዝፈልጦ ሰላም ኣብ መሬቱ ዝሰኣነ ህዝቢ እዩ።

ሰላም ዝተዛመደ’ዩ። ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገልጸ ሰላም ዘመናዊ ሰላም ብውሳኔ ባይቶ ብሕጊ ዝተወሰነ፡ ብነጻ ቤት ፍርዲ  ካልኦት ኣካላት ፖሊስን ዝትከል’ምበር ብገንዘብ ዝትከል ዘይውሑስ ሰላም ኣይኮነን። እምበር ሰላም ዝተዘማደ’ዩ ክበሃል እንከሎ፡ ኩሉ ረብሓ ሰላም ዘለዎም ሃገራት፡ መንግስታት ማሕበራት፡ ውድባት፡ ሰልፍታት ኣብ ትሕቲ ዝሃለዉ ፖለቲካዊ እምነት ንህላውነቶም ንቀጻልነት መደባቶም ንምዕዋት ሰላም ኣገዳስነት ኣለዎ። ሰላም እኩባት ፖለቲካውያን ሓይልታት ጥራሕ ዘይኮነ ሰላም ኣብ ተራ ደቂ ሰባት ኣገዳስነት ኣለዎ። እዚ ሰላም ግን ብውልቀ ሰልፍን ማሕበርን፡ ውድብን ዝካየድ ዘይኮነ፡ ኣብ መንጉኡ ሰላማዊ ዝኾነ ዝምድናታት ክምስርት ምስ ዝኽእል ጥራሕ’ዩ። ሰላማዊ ዝምድና ናይቲ ዝቅጽል ሕጋውነት ዘለዎ ውዕላትን ቀያዲ ስምምዓትን መሰረት እዩ። ሰላማዊ ዝምድናታት ልዑል ሃገራዊ ሓላፍነት ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ሓይልታት ቀዳማይ ኣጀንዳ ክኸውን ይግባእ። ሰላምዊ ፖለቲካዊ ሓይሊ ማለት ንጎነጻውን ሰላማውን ኣገባብ ቃልሲ ዝውክልን ዘይውክልን ዝምልከት ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ብሰላም ይእመን ብጎነጽ ኣብ መወዳእታ ሰላም ንምስፋን ዝተፈላልየ ኣገባብ ቃልሲ ተቃሊሱ ዝዕወት ኣብ መደባቱ ሰላም ክህሉ ዝወሰነ ማለት’ዩ። እዚ ካብ ነፍሲ ወከፍ ፖለቲካዊ ሓይሊ ዝጥለብ ሰላምዊ ዝምድናታት፡ ሰላማዊ ምትሕግጋዝ፡ ሰላምዊ ጉዕዞ ኣብ መንጎኡ ክፈጥሮ ዝኽእል ዕብየት ፖለቲካዊ ጽልዋን መንጸብራቕታን ብቀሊል ዘይግመት’ዩ። እምበኣር ሰላም መንጸብረቕታን ጸላውን ግብራውን ክኸውን ይግባእ። ኣብ ሓደ ምንቅስቓስ ዘሎ ሰላም ንግዳም ገጹ ክሰርሕን ከንጸባርቅን እንተዘይኪኢሉ ” ከም ኣብ ዕትሮ ዘላ መብራህቲ” እዩ።

ሰላም ሃገር ኣብ ሰላም ኣተሃላልዋ ወይ ኣተሓሳስባ ኣብ ተወዲቦም ዝቃለሱን ዘይተወደቡን ዜጋታት፡ ኣብ ሃገር ይሃልዉ ኣብ ስደት ዝውለድ ጸላውን መንጸብራቅታን ዘለዎ እዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ሰላም ኣተሃላልዋ ፖለቲካውያን ሓይልታት ስኒት፡ ሓድነት፡ ፖለቲካዊ ምርግጋእ፡ ጸገማት ብዘተን ምርድዳእን ዝፈትሕ፡ ኮይኑ ንግዳማዊ ስርሓቱ ካብ ጸለምን ክጽስን ርሒቁ ንሓድነት፡ ምትድግጋፍ፡ ንምትሕብባር፡ ሓይሉ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ንምጉልባት ዝጽዕር ማለት’ውን እዩ። ኣብ ውሽጡ ሰላምን ምርግጋእን ዘዕቆበ ሓይሊ ንቀጻልነት ውሑስ ዝኾነ ጉዕዞ ቃልሲ ብግዚያዊ ጸገማት ዘይዳኸም እዩ። እሞ ደበ ተቃውሞ ካብ’ቲ ማዕዶ ዘሎ ሰላም፡ ካብ’ቲ ምልካዊ ስርዓት ገቢትዎ ዘሎ ሓደገኛ ምሕደራ ናብ ሰላም ክንቅይሮ ሰላም ኣብ ውሽጥና፡ ምርግጋእ ኣብ ውሽጥና፡ ሰላም ኣብ መንጎና፡ ምርግጋእ ዘለዎ ዝምድናታት ኣብ ውሽጥና እንተዓበየ ሃገር ክበጽሕ ዘኽእል ዓቕሚ ክውህለል ክጥረ፡ ሓድነት ክሕይል ክተርር፡ ሓሳባት ክፍልፍሉ ክፈርዩ ሎሚ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ንደምበ ተቃውሞ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ክዛረብሉ ዘለዎምን ግብራዊ ተበግሶታት ክወስድሉ ዝግባእ እዩ። ሰላምን መደባት ሰላም ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ኤርትራ ከይተመሰረተ ምስ ወጻኢ ሓይልታትን መንግስታትን ዝግበር ከም’ቲ ኣብ ሰላም ጽኑዕ ሓባራዊ መርገጽ መላእ ደምበ ተቃዎም ውጽኢት ከረጋግጽ ኣይክእልን። መርገጽ ሰላም ኣብ ኣተሃላልዋ ፖለቲካውያን ሓይልታት ንምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ስልጣን ንምእላይ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ድሕሪ ምእላይ ስርዓት ህግዲፍ ሃገርን ህዝብን ክናበረሉ ዘቋምት መርገጽ ሰላም፡ መሰረት ሰላም ሎሚ እዩ።

 

ዜናን ሓበሬታን

ሰዲህኤ       

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top