skip to Main Content
Menu
ስልጣን ንዘይብሉ ህዝቢ ተሓታትነት ዘሰክም ደፋር ስርዓት ምልኪ ህግዲፍ፡

ስልጣን ንዘይብሉ ህዝቢ ተሓታትነት ዘሰክም ደፋር ስርዓት ምልኪ ህግዲፍ፡

ስልጣን ንዘይብሉ ህዝቢ ተሓታትነት ዘሰክም ደፋር ስርዓት ምልኪ ህግዲፍ፡  

ዜናን ሓበሬታን

ሰዲህኤ

 

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ፈራሕ ድፍረት ዝተዓጠቐን፡ ካብ ፍርሒ ዝነቐለ ኩሉ ግዜ ኣብ ምጥርጣርን ክስን ጸለምን፡ ህዝቢ ኣብ ምፍልላይ ዘይቕኑዕ ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍ ዝነበር ስርዓት። ካብ’ቲ ዝገርም ንኩሉ እከይ ተግባራቱ ብተዘዋዋሪ ኣምሲሉ ንህዝቢ ዝዝርግሕ፡ ክሳብ ህዝብና ሓቕነት ንምፍላጥ ዝጽግሞ ዝዓይነቱ ህውተታ ዝፈጥር ምንእንቲ ስልጣኑ ለይትን መዓልትን ዝበላሓት ዝነብር መላኺ ስርዓት እዩ።

ኤርትራ ብመስዋእቲ ደቓ ከም ሃገር ሙሉእ ነጻነት ረኺባ ኣባል ሕብረተ ሰብ ዓለም ዝኾነትሉ እዋን ኣትሒዛ ካብ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ንግዜያዊ መንስግቲ ኤርትራ ዝተጸውዓሉ 5 ለካቲት 1994 እንሆ 27 ዓመት ኣቑጺሩ። ግዜያዊ መንግስቲ ኤርትራ ቅድሚ ምምስራቱ ገና ኣብ መሰጋግሪ መንግስቲ እንዳሃለወ ንሳልሳይ ውድባዊ ጉባኤ ንምእታው ዝገበሮ ምድላዋት ብ29 ታሕሳስ 1993 6 ዓንቐጽ ዝሓዘ ቻርተር ተዘርገሐ፡ ካብ’ዚ መሰረት ዝገበረ 5 ነጥብታት ሒዙ ዝወጻ ባይቶ 4ይ ኣኼባኡ ብ2-4 ለካቲት ዝተኻየደ።

ካብ’ቲ ኣውራ ኣዋጃት

 1. ምምሕዳርዊ ምክፍፋል ኤርትራ (ኣውራጃዊ ምምሕዳር ተሪፉ) ብካልእ መልክዕ ክትካእ፡

2. ኣቛውማ መንግስቲ፡

3. ሕጊ ፕረስ፡

4. ዋንነት መሬት፡

5. ኮሚሽን ቅዋም

.. ብተወሳኺ መዝነት ሚኒተራ ዝረቑሐ ኣኼባ ነበረ።

ንመንግስታዊ ቅርጻ ህንጸት ሃገር ተባሂሉ ድሒሩ 5 ዝጸደቐ ኣዋጃት ግዜያዊ መንስግቲ ኤርትራ ኣብ መሰጋገሪ እንዳሃለወ ዝወጸ ኣዋጅ እንተነበረ ብዕለት 1 መስከረም 1991 ሓዳስ ኤርትራ ቀዳማይ ሕታም ብምውጻእ መራኺቢ ህዝቢ ክትኸውን ። ብዕለት 6 ሕዳር 1991 ከኣ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝወጸ ነበረ። ኣዋጅ 6 ሕዳር 1991 ንሃገራዊ ኣገልግሎት መራሒ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብምስጢር ዝሓዞን ዝጎስጎሰሉን ምንባሩ ክሳብ እዚ ሕጂ ካብ’ቲ ቀንዲ ሕቶ ህዝባን ሃገርን ኮይኑ ምህላው ዕብየት ጽልዋ’ቲ ኣዋጅ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብተግባር ኣፍራይ ሓይሊ መንእሰይ ንምርማስ ዝተገብረ ገደብ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገ።ግሎት ዓብይ ሓደጋ ክበሃል ይከኣል።

ኣብ ውሽጢ መሰጋገሪ መንስግቲ ኤርትራ ብዝነበረ ድፍኢት ደላይ ለውጢ ድሕሪ 9 ምዱብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ፡ ዲሞክራስያዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታው ዝተገብረ ጻዕርታት ኣብ መበል 12 ምዱብ ኣኼባኡ ዘቅረቦ ንድፊ ቀጺሉ ካብ 30 መስከረም ክሳብ 2 ጥቅምቲ 2000 ዓ.ም ዝተኻየደ ኣኼባኡ ኣጽዲቁ ኣብ 2001 ንዝካየድ ህዝባዊ ምርጫ፡ ብማሕሙድ ሸሪፎ ዝምራሕ ሽማግለ ኣቝሙ መግለጺ ኣውጺኡ ድልዉ ኮነ።

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ ኣብ መወዳእታ ምዱብ ኣኼባታት 12ን 13ን ዘጽደቆ ውሳኔታት፡ ኣንጻር ስልጣኑ ምቋመት ምንባሩ’ኳ እንተፈለጠ፡ ግዜ ንምውሳድ ህዝቢ ከገርህን ከደናግርን ስቕ በለን ከም ዝተቀበሎ ኮይኑ ቀጺሉ። ካብ’ዚ ዝተበገሰ ከኣ’ዩ እቲ ትሪ ጠለብ ጠለብ ደለይቲ ለውጢ ምዱብ ኣኼባታትን ኣዋጅ ህዝባዊ ምርጫን ንባይቶን ሰልፍን ዝብል ሕቶ G15 ዝነቐለ፡ ኣብ ውሽጢ ኣባላት ባይቶን ላዕለዎ ሓለፍቲ መንግስቲ ዝኻይድ ዝነበረ ክትዓት ምምኽኻር ፍረ ስለ ዘይሃበን፡ በቲ መንግስታዊ ትካል መራኸቢ ሬድዮን ቲቪን ጋዜጣን ምትሕብባር ስለ ዘይረኸበን ብሓጺር ኣዘራርባ ከኣ ንስለ ዝተኸልከለ፡ ግደነት ከኣ ህዝቢ ክፈልጦ ሓላፍነቶም ንምውራድ ኣብ ብሕታውያን ጋዜጣታት ቃሎም ዝሃቡን፡ ንመራሒ መንግስቲ ኣገዳሲ ምልክት ዝገበሩ ድሕሪ’ቲ ብሰንኪ ዶባዊ ኵናት ተዳናጉዩን ማሕዲጉ ዝጸሐ ዋኒን ሃገር ንምብርባር ከም’ቲ ኣብ ህዝባዊ ኣኼባ ሃገር ጀርመን ንህዝቢ ዝቀረበ ምሕጽንታ ሓርበኛ ተጋዳላይ ሃይለ ወልደትንሳኤ ድሩዕ ዝበሎ፡ መበል 12ን 13ን ምዱብ ኣኼባታት ዝተኻየደ ክልተ ቅልጡፍ ዘሕለፎ ውሳኔታት ብንጹር ዘቀመጦ ምስኡ ዝተእሳሰረ ምንባሩ ዘይከሓድ’ዩ።

መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብኣባላት ባይቶ ንዝተዋህቦ ምኽርን፡ ንዝሕለፎ ውሳኔን ኣብ ግብሪ ክይትርጎም ቀንዲ ዓንቃፊ ብምዃን ነቲ ሃገርን ህዝብን ዝረብሓሉ ህዝባዊ ምርጫን ምርጫ ሰፍልታትን ብካልእ ጠውዩ ጠዋውዩ ንረብሑ ከውዕሎ ንG15 ክኸስስን ከጽልምን ግዜ ኣይወሰደሉን ብሰፊሕ ከኣ ጎስጓስ ተኻየደሉን ንሰዓብቱ ምልዓዓልት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ካድረታቱ ብምልኣኽ ንግዜኡ ነቲ ሓቂ ንምሽጋን ሓይሊ ረኸበ።

ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ዘይመልእ ካብ ባይቶ ወጻኢ ዝካየድ ዝነበረ ድሌት ህዝብን፡ ድሌት ጃንዳ ህግዲፍ ነጺሩ ዝተራእየሉ፡ መላኺ ስርዓት ዘየዋጽኦ ምዃኑ ዝወሰዶ መርገጽ ግርህነትን ትንኩልናን ገጽ ንገጽ ዝተጠማመታሉ ተርኽቦ፡ ዕለት 18 መስክረም 2001 ግህዶ ኮነ። መላኺ ስርዓት ከይቀደሙኒ ክቅድሞም ብዝብል ሰንኮፍ ኣተሓሳስባ ካብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ኣትሒዙ ከኣ ንኣባላት G15ን ምስኦም ይተሓባበሩ ንዝበሎም ገዳይም ተጋደልቲ ኣብ ምጭዋይን ምእሳርን ተጓየየ። ብተወሳኺ ብመሰረት ኣዋጅ ሕጊ ፕረስ ኣብ ኤርትራ ዝነጥፋ ዝነበራ ጋዜጣታት ብምዕጻውን፡ ንጋዜጠኛታት ብምእሳር ነቲ ተስፋ ዝተነበረሉ ምንቅስቓስ ኣቕሃሞ።

ኣብ ዘበገሰና ኣርእስቲ ክንምለስ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንስልጣን ዘይብሉ ህዝቢ ኤርትራ ተሓታቲ ክግበሮ ዘይሓልሞን ዘይምህዞን ኣይነበረን። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብ መሰጋገሪ መንስግቲ እንዳሃለወ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተኣወጀ። ልክዕ’ዩ ሃገራዊ ኣገልግሎት ግቡእ ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ህዝቢ’ኳ እንተኾነ፡ መወዳእታን ገደብ ዘይብሉ ንሙሉእ ዕድመ መንእሰይ ዝበልዕ ሃገራዊ ኣገልግሎት’ዩ ኢሉ ዝኣምን ዘይምንባሩ ሓደ ሸነኽ፡ ዶብ ኵናት ብምጅማሩ ነቲ ጉዳይ ብቀጻሊ መልሲ ክረከበሉ ዘይክእል ንምምሳል ሃገር ዝረመሰ መደብ፡ መደብ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍን ተሓባበርቱ ምንባሩ ምስ ግዜ እንዳበርሀ መጸ ሓቂ ንምርድኡ ዘጸገም ኣይኮነን። ሎሚ ሎሚስ ሰላም እንዳተባህለ’ኳ መበል 32 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ’ቲ ብሚዛን ህግዲፍ ሰላም ዝበሃል ተሓሪሞም ኣብ መዓስከር ሳዋ ከም ዝኽዘኑ ተገይሩ ኣሎ። እዚ ከኣ ልክዕ ምስ’ቲ ኣብ 1991 ዝተኣዋጀ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘምሳስሎ ብዙሕ እከይ ግብሪ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ምኳኑ ግሉጽ ገይርወኦ ኣሎ።

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ተሓታትነት ክሃድም ኩሉ ግዜ፡ ንመሳርሕቱ፡ ንህዝቢ፡ ንመንእሰያት፡ ንጎረባብቲ ሃገራት፡ ንኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ንመንግስቲ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን እንዳከሰሰ’ዩ 20 ዓመት ሓሊፍዎ።

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ተጋግየ ዘይወጾ፡ ሕቶታት ደገፍቱ እንተበዝሐ ከኣ፡ ኩሉ ጌጋታት ካብ ነብሱ ብምግላል እወ በዓል ምን ምዃኖም ንፈልጦም’ና፡ ግን ኣብ ካልእ ሃገራዊ ዋኒን ስለ ዘለና ግን ሕቶኹም ቅቡል እዩ እንዳበለ፡ ዝእሰሩን ግዳይ ዝኾኑ ክሳብ ዝመርጽ ንጉድለታቱን ጌጋታቱን ብምሽፋን ሓሊፉ፡ መራሕቲ ክኣሰር ምስ ጀመረን፡ ሰባት ምስ ተኣሰሩ ደገፍቱ ኣባ ጎብየ ስርሑ ጀሚሩ እንዳበሉ ክንየቱ እንዳገበረ፡ ሎሚ ድማ ህዝቢ ዝጸንተሉ፡ ሃገር ትጠፍኣሉ መስርሕ ምድማር ብዘይ ዝኾነ ይኹን ሕጋዊ መስርሕ ክኸይድ ኩሉ ንዕዘቦ ዘሎ ጉዳይ’ዩ።

ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንህዝቢ ኤርትራ ወሉዱ ሕሉቡን ከም ዘይሃበ ክኸስስ እንከሎ

ሀ/ ህዝቢ ማይ ፡

ለ/ መብራህቲ፡

ሐ/ ካብ ኣገልግሎት ይሃድም፡

መ/ 2% ዘይከፍል፡

ረ/ ብጸሊም ዝነግድ፡

ሰ/ ዝግረ ዶብ ዝኽየድ፡

ሸ/ ተቃውምቲ ሓይልታት ዘደፋፍእዎ፡

ወዘተ እንዳበለ፡ ኣብ ኣኼባታት ፈስቲቫላት ኣባላቱ ከይተረፈ ንስደት ተተባብዕዎም ዘለኹም ንስኹም ኢኹም ክብል ደፋር መደረ ዘቅርብ፡ ይትረፍ ንኣባላቱ ነቶም ብፖለቲካዊ ዕቝባ ንዜጋታት ኤርትራ ዘናብሩ ዘለዉ ሃገራትን ምንጪ ቀንዲ ቁጠባ 2% ህግዲፍ ዝኾነ ሓደ ሓደ መንግስታት ዘተባብዕዎ ነዛ ሃገር ንምህሳይን ንምጥፋእን እንዳበለ ዝበዝሕ ጋዜጣዊ መግለጺ ጃንዳ ህግዲፍ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ግን ስልጣን ንዘይሃብካዮ ህዝቢ ተሰልቢጥካ ምሕታትን፡ ተሓታትነት ካብ ዝባንካ ንምርሓቕ ዝግበር ፈተነታት ሎሚ ሃገር ኤርትራ ትኸዶ ዘላ መንገዲ ሰላም ጉዕዞ ኣዲስ ኣበባን ሃዋሳን፡ ቡሬን ዛላምበሳን፡ ስምምዕ ቀጠርን ጂዳን ንካልኦት ከየጥብቀሎም’ዩ ዘፍርሕ። ብልክዕ ከኣ ናይ’ዚ ጉዕዞ ዋጋ ዝኸፍሉ መሳርሕቱ ክህሉው ምዃኖም ካብ ሕሉፍ ተሞክሮታት ዝፍለጥ’ዩ።

 

ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ሰእውኣትና

             ክንዕወት’ና

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top