skip to Main Content
Menu
ቀልጢፍኻ ኣይትንኣድ  ፣ ምሕማይ ከይጽግመኻ

ቀልጢፍኻ ኣይትንኣድ ፣ ምሕማይ ከይጽግመኻ

ቀልጢፍኻ ኣይትንኣድ  ፣ ምሕማይ ከይጽግመኻ

                      ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዐቢይ ኣሕመድ ፡ ኣብ ፓርላማ እታ ሃገር ቀሪቡ ፣ ስምምዕ ኣልጀርስን ውሳኔ ኮሚሽን ዶብን ተቀቢለ ከትግብሮ እየ ኣብ ዝበለሉ ኩሉና ጽቡቕ ተዛሪቡ ከንብል ንኢድናዮ ነርና። ምኽንያቱ ንሱ እቲ ቀዳማይ መራሒ ኢትዮጵያ ኹናት ሕማቅን ጎዳእን ምኳኑ ድሕሪ ምግላጽ ሞደሉ ዝሓለፎ ተግባር እዩ ክብል ኾኒኑዎ ነይሩ  ።እንተኾነ እቲ መደረ ቅንዕና ዝጎደሎ ብተንኾል ዝተኣልመ እዪ ነይሩ ። ወከልቲ ህዝቢ ትግራይ ጥራሕ እዮም ናይ ተቓውሞ ቓል ዝመዝገቡ ።ምኽንያቱ እቲ ዝተፈረመ ስምምዕ ዶር ዐቢይ ኢሳያስን እምበር ዝኮነ ካብ ክልል ትግራይ ዝተጸምበሮ ኣይነበረን ። ገለ ካብቲ ሕቶታት ካብ ወከልቲ ክልል ትግራይ ዝቀረበሉ ነቲ ቀ.ሚ ዐቢይ  “ንምንታይ እዚ ኩሉ ኣሸሓት ህወት ዝከፍልናሉ ባድመ ኣሕሊፍካ ትህብ ኣሎኻ” ምስ ተባህለ “ ኣነ ሓፈሽዊ ዘረባ እምበር ብፍሉይ ብባድመ ኣይተዛረብኩን ፣ እቲ ዝበዚሕ ህወት ዝጠፍኤ ከኣ ኣብ ባድመ ኣይኾነንን ክብል መሊሱ ነይሩ ።መርሕነት ክልል ትግራይ  ዶር ዐቢይ ውዑል ኣልጅርስን ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ተቀቢለ ምስ በለ ከም እትዓዘብናዮ ኣብ ኩሉ መዲያታቶም ተቓውሞ የስሙዑ ነይሮም  ዶብ ፍታሕ ክረክብ እንተኾይኑ ብተሳትፎ ኣብ ዶብ ዝነበር ሕዝቢ ትግራይን ኤርትራ ኽከውን ኣሎዎ ክብሉ ክሳብ ምክፋት እምኒ ሓጀር – ህሞራ ክቓውሙ ጽኒሖም ። ድሕሪ ምክፋት እምኒ ሓጀር – ሑመራ ግን ብወገን ትግራይ ብዛዕባ ጉዳይ ዶብ ኣስቅጥ ኣቢሎም ። እዚ ከኣ እቲ ወያኔ መጺኦምና እናበለ ን17 ዓመታት ክሳቅየና ዝጸንሔ ከዲዑና ዘሎ ሓለቓ ህግደፍ ምስ ዶር ደብረጸን ከም ክልተ ፍቁራት ኢድ ንኢድ ተታሒዞም ክኸዱ ዝረኣናዮም ግዜ እቲ ምስጥር ዶብ ክሕንጸጽ ከም ዘይምዃኑ ንዶር ደብረጸን” ኣይትሸገር ዝሕንጸጽ ዶብ የብልናን ቀሲንካ ሕደር” ካብል ኣበሲሩዎ ኣሎ ። ከም እንፈፍልጦ እዚ ከዳዕ ዶብ ከምዘየድሊ ኣብ ድሮ ነጻነት ብ1991 ግሊጹልና ነይሩ ። እቶም ነዚ ውዑል ዘዳሎዉ መንግስቲ ኣሜሪካ እንተኾኑ ከኣ ጉዳይ ዶብ ቀዳምነት ኣይትሃቡዎ ፣ ምክንያቱ ምስሕሓብ ክፈጥረልኩምን ኣብቲ እንደልዮ ዘሎና ሓድነት ክትሰማምዑ እውን ስለ ዘይትክእሉ ዶብ ይጽናሕ ከምዝበሉዎም ይግለጽ  ። እዚ ሓበሬታ እዚ ስለ ዘይፈለጥዎ ወያኔ ኣብ ምቅዋም ጸኒሖም ። ሕጂ ግን ዘረባ ንስሚዕ የለናን። እዚ ይኩን እምበር ነቲ ብመትከል ዝኣመኑሉ ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ ዝክሕዱዎ ኣይመስልን።     

  ቀ. ሚኒስተር  ዓቢይ ኣሕመድ ከም ካልኣይ ጸላኢ ሉዑላዊት ሃገር ኤርትራ ክነቀምጦ እንግደድሉ ምክንያት ። እቲ ቀዳማይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምርቛሕ ዘድሊዮ ኣይኾነን ። ዶር ዐቢይ ኣብ ስልጣን ካብ ዝድይብ ኣብ ዝኾነ መግለጺኡ ኤርትራ ከም ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ገይሩ ግሊጹዋ ኣይፍልጥን ። ዝገደደ  ሕጂ ዘካይዶ ዘሎ ወፈራ ንኤርትራውያን ቅሳነት ህዝብ ኣይኾነን ።ብሓደ ወገን ሰላማዊ ክኽውን ይድሊ ፣ ብቲ ካሊእ ከኣ ንኹናት ዝዕድም መደረታት ክግበር ንዕዘቦ ኣሎና ።ስለዚ ኣብ ጉዳይ ልዑላውነትና  ጠብሎቅ ጠብሎቕ ምባሉ ከም ምሁርን ናይ ሓንቲ ጎረቤት ሃገር መራሒ እንጽበዮ ኣይኾነን ።ስለዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ስዉእትናን ዘርእዮ ዘሎ ንዕቀት ብተሪር መርጋጽ ክንኹንኖ ኣሎና ።ኣብ ኣንገብሮ ቓሲ ምእንቲ ክንዕወት ጸላእትናን ፈተውትናን መን ምዃኑ ከንፈልጥ ኣገዳስነት ኣሎዎ  ። ስለዚ ከኣ እዩ ተሓኤ ብኑጽር ኣብ 1971 ቀዳማይ ጉባኤ ጸላእትናን ፍተውትናን ኣነጺሩ ኣቀሚጡዎ ሓሊፉ። ብዚ መሰረት ቀዳሞት ጸላእትና ናይ ኢትዮጵያ መግዛእትን ሃጸይነትን ጽዮንነትን ውሽጣዊ ምድሕርሓር ክትብል እንኸላ ፣ብተወሳኪ ፣ ንምሉእ ነጻነት ኤርትራ መተኻእታ የብሉን ክትብል ኣብ ቅዋም ዘስፈረቶ ። እቲ ዝተኽፍለ ተኽፊሉ ብርሃን ነጻነት ከኣ ብ1991 ርኢና

ክንፈልጦ ዘሎና ከምቲ የማን ባርያ ዝበሎ ዝናር ክንዓጥቅ ደስ ስለ ዝበለና ኣይኾንን ንበራኻ ውፊርና ።ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ መግዛእቲ ጣልያን ካብ መግዛእቲ እንግሊዝ ጅሚሩ ነጻ ዝኮነት ሃገር ክትህሉዎ ፖሊቲካዊ ቓልሲ ኣኻይዱ እዩ ። እንትኮነ እቲ ኩሉ ፈተነታት ምስ ፍሸለ ብረት ክዓጥቅ እተገደድ ። ሕጂ እውን ኣብ ተመሳሳሊ ኩነታት ንርከብ ኣሎና። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዓውደ ኹናት ተሳዒሩ ዝሃደመ ብሰላዊ መንግዲ ከምታ ናይ ኣርባዓታት ብሰልሓታ ክወረና ይግስግስ ኣሎ ። እዚ ብጽሑፍ ይኹን ብሰላማዊ ሰልፊ እንገብሮ ዘሎና ሰላማዊ ተቓውሞ ደስ ስለ ዝበለና ኣይኮነንን ። እንታይ ደኣ ነቶም ኹናት ዝፈተኑን ዝስንኮሉን ኢትዮጵያውያን ንመንግቶም ዓገብ ኣብ ዳግማይ ኹናት ምእታው ኣድላዩ ከምዘይኮነ ክምህሩ ክሕብሩን ይግብኦም ። እንተዘይኮነ ሎሚ እንገብሮ ዘሎና መጸዋዕታ ሰላም እንተ ነጺጎም ጽባሕ ኹናት ክህሉ ምዃኑ ክጠራጠሩ የብሎምን። ከም ኣብነት ሻላቓ ዳዊት ወልድጊዮጊስ ኣብቲ ናይ ኢትዮጵያ Vision ዝገበሮ መደረ ኤርትራ ሃገር እምበር ክልል ከምዘይኮነት ክረዶኦም ፈቲኑ ነይሩ ፣ እዚ ከኣ ዘይተረድኡ ከምዘልዉ ዝሕበር እዩ ። ሻላቓ ዳዊት ቅድሚ ከምዚ ክብል ምዝራቡ ንዶር ዐቢይ ርእቶኡ ከም ዝገለጸ ክንጠራጠር የብልናን ። ብተወሳኪ ዶር ብርሃኑ ነጋ ኣብ ዋሽንግተን ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ “ ኤርትራ ሃገር ምዃና ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ናቱ ድልየታትን ሕልምታትን ኣሎዎ ድሕሪ ምባል ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ናይ ምምሕዳር ጉዳይ ንህዝቢ ኤርትራ ይምልከት ክብል ገሊጹ ነይሩ ።  

                      እምበኣር ቀ.ሚ. ዐቢይ ኣሕመድ ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ይኩን ምስ ኣሜሪካን ሃገራት ኣዕራብን ብድሕሪ መጋረጃ እንታይ ተሰማሚዖም ብዘየግድስ ከም ሓደ ምሁር ኣካል ፣ ኣብ ዓለም ተገይሩን ተሰሚዑን  ዘይፈልጥ ከይሓፈረ ብሽም ሓንቲ  ዘይትምልከቶ ልዑላዊት ሃገር ወኪሉ ክዛረብ ምክኣሉ ፍቅሪ ምስ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ጽላለ ኣድህቡሉ ኣሎ። እቶም ዘይተምሃሩ ትምክሕተኛታትን ሃሱሳት ዘውጽእዎ ዘሎዉ ካርታን እስቲከራትን ክቅጽል ምዃኑ ውሁብ ገርና ንውሰዶ ። ምኽንያቱ ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ ጉዳያት ከም ናይ ካመሩንን ናይጀርያን ኣብ ዋንነት ባካሲ ፣ ነቲ እተዋህበ ፍርዲ ባካሲ መሬት ካመሩን ተባሂሉ ስለ እተወሰነ ፣ ሓድ ሓደ ናይጅርያውያን ባካሲ ከም መሬት ናይጀርያ ዝኣምኑ ኣሎው ። እቲ ፈልልይ ዘሎ ግን ዶር ዓቢይ ኣሕመድ ከም መራሕ መንግስቲ ብጉህድ ይደፍኣሉ ከምዘሎ ይፍለጥ ። ከም ኣብነት ንኩሎም ስነ ጥበባውያንን  ጋዜጥኛታትን  ምሁራንን ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ ነዚ መስሪሕ ናይ ሰላም ብዝከኣሎም ክደፍኡሉ ኣታባቢዑዎም እዩ ።ስለዚ እዚ ኩሉ ዝገበር ዘሎ ካብ ድልየት ዶር ዐቢይ ኣሕመድ ፈለኻ ዝርኤ ኣይኮነን ። ዶር ዐቢይ ኣሕመድ ካብ ፓርላም ኢትዮጵያ ብምስጢራውነት ናይቲ ምስ ኢሳያስ ዝገበሮ ዘሎ ውዕል ምስ ተሓተ ዝመለሶ“ ኣነ ንልዑላውነት ኢትዮጵያ ፈጺመ ኣሕሊፈ ኣይህብን”ክብል ቓል ምስክረነቱ ሂቡ ። እምበኣር እቲ ልዑላውነት ሃገሩ ኣሕሊፉ ዝህብ ዘሎ እቲ ዝሓቶ ፓርላም ዘይብሉ  ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝብሃል ምዃኑ ዝጠራጠር ሰብ የብልና ።

                      ዶ ዕቢይ ኣሕመድ ኣብቲ ብዕለት 25 ጥሪ  ኣብ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቓ እተገብረ ናይ ኩሎም ሰልፍታታ ኢትዮጵያ ዘስሞዖ መደረ “ ኢትዮጵያ ኣይትፈርስን ፣ እቶም ዝኸዱ እውን ከምለሱ ምዃኖም ርግጸኛ እየ ክብል “ መዲሩ ። እቶም ዝኸዱ ንሕና ኤርትራውያን ኢና ካሊእ ዝከደ የለን ። እዚ ክብል እንከሎ ድልየት ህዝቢ ኤርትራ ብከመይ ክፍልጦ ኪኢሉ ? እቲ ኣብ ኣስመራ እተገብረሉ ኣቓባብላ ህግደፍ ዘወዶቦ ኮይኑ ፣ ብትእዛዝ ኩሉ ሰብ ክዳን ሓበሻ ተኸዲኑ ክቅበል ፣ እንተ ዘይኮነ 250 ናቅፋ ክቅጻዕ ከም እተወሰነ ካብ ኣስመራ ዘመጹ ሰባት ይገልጹ ። ከምቲ ጃንሆይ ፈድረሽን ከፍርስ እንከሎ ኣብ ሲነማ ኣስመራ ኣዳራሽ ባይቶ ኤርትራ ዝነበረ ዕግርግር ፣ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ከኣ ንተን ተምሃሮ ኣብሊዑን ኣስትዩን ከፊሉን ኣብ ጎዳና ሓርነት “ ኣንድ ሆነናል ተደምረናል እናበላ እናኣጣቓዓ ክዝምራ ስእሊ ወሲዱ ሹዑ ከይሓፈረ “ ህዝቢ ኤርትራ ብነጻ ድልየቱ ምድማር ከምዝመረጸ መግለጺ ዝገበረ ። ወዮ ንእሽቶይ ጃኒሆይ ዶ ዓቢይ ኣሕመድ ከይሓፍረ ህዝቢ ኤርትራን ኣቶ ኢስያስን ኣፈወርቅን ሓድነት እዮም ጠሊቦም ክብል ንዓለም ከቓልሕ ይርከብ ።

                      ብፍላይ እቶም ድገፍቲ ህግደፍ ዘሎኩም ኣብ እተገብሩዎ ፈስቲቫላት ብ9 ብሔራት ክትወራዘዮ ትርኣዮ ። እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጂለ ነዘን እትሕብኑለን ብሔራት ኣብዚ ናይ ኢሳያስን ዶ ዐቢይ  ሓድነት ብከመይ ተግምግሙወን ? ኣብ ኣስመራ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ተደሚርና እንተ በለ ዶር ዐቢይ ኤርትራ ኣስመራ ገይሩ ክወስዳ እንተ ደልዩ ዝክልክሎ ሰብ የለን ። ኣንተኮን ዝሰፍሔ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣስመራ ወጻኢ ከምዘሎን ፣ ሕጂ እውን ዳግማይ ሰውራ ክተስእ ከምዝክእል እቶም ታሪክ ኤርትራ ዝፈልጡ ዓበይትን ምሁራን ኤትዮጵያውያን ዝስሕቱዎ ኣይኮኑን ። እቶም ዝበዝሑ ኤትዮጵያውያን ታሪኽ  ኤርትራ ዝፈልጥዎ ኣይኾኑን ። ኤርትራ ብጣልያን ከይዳቶም ከምዝነበረትን ፣ ጃንሆይ ከምዝመለሱሎም እዮም ዝፈልጡ ።   

                      እዛ” ክትምለሱ እኩም “ዝብሉዋ ዘረባ ካበይ ከም እትብገስ ምርዳእ ይኣብየኒ  ። እዋኑ ኣብ 1986 ኣብዚ ኣሜሪካ እተሰደድናሉ ሓደ ሶማልን ሓደ ኣምሓራይን ምስ ካልኦት ኤርትራውያን ደቂ ኣስመራ ተመዲባም ነይሮም ። ሕጂ እቶም ኤርትራውያን  ፊኖ ኣስመሪኒ ስለ ዝነበሩ ነዞም ከልተ ደቂ ጎሮባብትና ኣብቲ ገዛ ትግሪኛ ጥራሕ እናተዛረቡ ፣ ክይፈትዉ ትግሪኛ ከም ዝሰምዑን ዝዘረቡን ገበሩዎምም  ብ991 ነጻነት ምስ ኮነ ኣብ ሓደ ናይ ኤርትራውን ገዛ ተኣኪብና ብታሕጓስ ክንፍንጫሕ ዝተረፈና ነገር ኣይነበረን፣ ሕጂ እቲ ኣምሓራይ ትምህቲ ተዓጽዩዎ ኣብቲ ዝተእክብናዮ ገዛ ሓደ ኤርትራዊ ዕባይ ኣዲስ ኣባባ ክሳብ ትምህርቱ ዝክፈት ኣጸጊዑዎ ስለ ዝነበረ ፣ ኣብቲ ዕላልና ሕውስ ኢሉ “ “ጻባሕ ምለሱና እልኩም ክትልሙኑ እኩም” በለና ። እንታይ’ሞ ክብለኩም  ! ቆራርጽና ክንብልዖ ኣይመጸላእናን ፣ግን ከም እተፈጥዎ ነጻነት ናይ ምዝራብ እምበር ነጻነት ናይ ምውቓዕ ስለ ዘየልቦ ጽርፊ ግን ዝገድፍና የብልና ።

                      ሕጂ እውን ሰላማዊ ቓልስና ክንቅጽል ክልተ  መንግዲ ኣሎዋና ፣ ሓደ ነዚ ልዑላውነትና ዝግህስ ዘሎ ናይ ኣንድነት ብዶር ዐቢይ ኣሕመድ ዝምራሕ  ብጽሑፍ ይኩን ብሰላማዊ ሰልፍታታ ገርና ኤርትራውያን ብቀሊሉ ስውኣትና እንጠልም ህዝቢ ከምዘይ ምዃና ከም ዝረድኦም ምግባር ። በቲ ካልኣይ ወገን ከኣ እቶም ኢትዮጵያውያን ንዑላዊት ሃገረ ኤርትራ ተቀቢሎም ብሰላምን ምትሕብባርን ጥሜትን ድክነትን ድንቁርናን ንምጥፋእ ንተሓጋገዝ ዝብሉ ምትብባዕ የድሊየና ኣሎ ። ኩነታቱ ተራእዮ ምስኦም ምርካብን ሓሳባት ምልውዋጥን ዝጽላእ ኣይመለንን ። እዚ ከኣ ተራን ግድን ናይ ኤርትራውያን ምሁራን ክኽውን እዩ ዝግባእ ።  

                      እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን እዚ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ መንፍስ ናይ ኤርትራውነት ክሕደስን ኣብ ምክልካል ሃገሩ ክዋሳእ ምግባር ። ኣብዚ ሕጂ ዘሎናዮ ህሞት ሓዲሽ ኣታሓሳስባ ክነማዕበል እዋኑ በጺሑ ኣሎ ። ግዜ ከይወሰድና ውደባና ክጸፍፍ ኣሎዎ ። እቶም ዝተመሳሰለ ፕሮግራማት ዘለዎ ብሓንሳብ ክሰርሑ ኣዋኑ ዝጠልቦ ጉዳይ እይ ። ህጹጽ ኣኼባታት ተገይሮም ተምክሮታትና ክንለዋወጥ ኣገዳሲ እዩ ።እቶም ኣዋጃት ናይ መጻኢት ኤርትራ ምሕደረ እተውጽኡ ዘሎኩም ፡ ብቀዳምነት እስትራተጂ ናይ ዓወት ሓንጺጽኩም ህግደፍ ብኸይ የውገድ ደኣ ተቓለሱ እምበር ፣ ሃገር ናይ ዝመርሑ ሽግር የብላን ። ባይቶ ሰሪሕና ተዳሊና ክንጸኒሕ እትብሃል ዘረባ ናይ ጣቛ ኣይኾነትን 

 

ዘለዓለማዊ ዝኽሪ ነቶም በጃ ሃገር ዝሓለፈ

ክብሮም ግረነት ።

 

2/10/19

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top