skip to Main Content
Menu
በዓል ቤት ቅብጥር እንተሰዓምካዮ እኳ ዝነጥር ንዝብል ምስላ ለባማት ኣደታት ዘየዘኻኽር ኣይኮነን!

በዓል ቤት ቅብጥር እንተሰዓምካዮ እኳ ዝነጥር ንዝብል ምስላ ለባማት ኣደታት ዘየዘኻኽር ኣይኮነን!

በዓል ቤት ቅብጥር እንተሰዓምካዮ እኳ ዝነጥር ንዝብል ምስላ ለባማት ኣደታት ዘየዘኻኽር ኣይኮነን!

                     ብሽፋ መ/ኑር

       ኢትዮጽያ ኣብ ግዜ ስርዓት ሃይለስላሴን መንግስቱ ሃይለማርያምን ናይ ስላም ጣዕሚ ከየስተማቀረት ኣብ ናይ ውግእን ወረ-ውግእን ታሪኽ ኢያ ኣሕሊፋቶ።   መበገሲ ታሪኽ ውግእ ኢትዮጽያ ብቀንዱ ንኤርትራ ብዓመጽ ኣካል ኢትዮጽያ ንምግባር ካብ ዝብል ምግዛእታዊ መርሆ ዝተበገሰ ኣብ ርእሲ ምንባሩ ከም ተወሳኺ ንኩሉ መዳያዊ መሰላት ህዝቢ ኢትዮጽያ   ካብ ዘይምኽባር ጨቛኒ ተኸታታሊ ባህርያት ናይቶም ስርዓታት ዝነቀለውን ዩ ነሩ።  ከም ውጽኢቱ ስርዓታት ንጉስ ሃይለስላሰን ደርግን ብደገ ምስ ኤርትራ ኣብ ናይ ወራር ውግእ ብውሽጢ ድማ ምስ ህዝቢ ኢትይጽያ ተበላሊዖም ኣብ ብዙሕ ግምባራት ኣብ ጎነጽ ብምእታው ቀንዲ ጠንቂ ዘይቅሳነትን ብኩራት ሰላምን ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኖም ጸኒሖም ። እቲ ናይቲ እዋንቲ ኲናት ኣብ ርእሲ እቲ ግዳማዊ ኲናት ኤርትራን ሶማልን ኣብ ውሽጢውን ምስተን ናይ ሽዑ ጠቅላይ ግዝእታት ናይሎሚ ክልላት ትግራይ ሶማሌ ኦሮምያ ኣምሓራ ቢንሻንጉል… ወዘተ’ውን ከም ዝነበረ ክጥቅስ ይከኣል።ኲናትን ወረ ኲናትን እቲ ዝጀመሮ ሸነኽ ግድን በይኑ ደረቱ ክውስኖ ሕጊ ናይ ኲናት ስለ ዘየፍቅድ ኣብ ኢትዮጽያ ጥራይ ኣይተሓጽረን የግዳስ ብኢደዙር ብጉዳይ ናይ ደቡብ ሱዳን (SPLA) ከይተረፈ   ንሱዳን ውን ዘረኻኸበላ ኮይኑ ነዚ ሓው ዝኾነ ኣህዛብ ዞናና ማእለያ ዘይብሉ ሂወት ኣህሊቁን ነገራዊ ትሕዝኡ ኣባኺኑን ንምዕባሊኡ ንድሕሪት ዝጎተተን ተርእዮ ኢዩ ነሩ።

  ህዝብታት ኢትዮጽያ መንግስቲ ሃይለስላሴን ደርግን ዝኽተልዎ ዝነበሩ ናይ ውሽጥን ደገን ፖሊሲታት ብምቅዋም ንድሌታቶምን ባህግታቶምን ዘርዊ ስርዓት ክምስረት ብሰላማዊ ኣገባብ ቃልሶም ጀመሩ።ከም ኣብነት ኣብ መፋርቅ ሰብዓታት ንሰላማዊ ቃልሲ ዝተላዕሉ ፖሊቲካውያን ሰልፍታታት ሚአስኦን: ኢፒኣርፒ: ኢማለዲ: ኢዱዩ: ሰደድ ተጋድሎ ሓርነት ትግራይ ስዒቡህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ …ወዘተ ዝበሃላ ምንቅስቃሳትን ሰልፍታትን ምዝካር ይከኣል። ሰላማዊ ቃልሲ ህዝቢ ኢትዪጽያ ሰማዒ ስኢኑ እዘን ኣብ ላዕሊ   ዝተጠቅሳ ሰልፍታት ገሊአን ተቀንጺለን ዓመጽ ስለዝነገሰ    ህዝቢ ኢትዮጽያ ጎኒ ጎኒ ናይቲ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰሉ ብብረታዊ ቃልሲ ከሰኒ ተገዲዱ ኣብ ኤርትራ ብመሪሕ ወድብ ህግሓኤ ኣብ ኢትዮጽያ ድማ ብህወሓት ስርዓት ደርግ ተሳዒሩ።  ኣብ መድረኽ ሓባራዊ ብረታዊ ቃልሲ ህግሓኤን ህወሓትን ዝነበረ ዝምድናን ከረጋግጽዎ ዝጽዕቱሉ ዝነበሩ ዕላማን ከምቲ ድሒሩ ዝበረሀ ንስርዓት ደርግ ኣብ ምውዳቅ ጥራይ ዘተኰረ ኢዩ ነሩ።  ከም ጎረቤት ሃገራት ዝምድኖኦም ንረብሓ ክልቲኡ ህዝብታት ብዝዕቁብ ኣገባብ ኣብ ናይ ርሑቅን ቀረባን እስትራተጂካዊ ራኢ ዝተመስረተ ኣይነበረን። ክልቲኦም መንግስታት ህግደፍን ኢሂወደግን ብኣወንታ ኮነ ብኣሉታ ኣብ ህዝቦም ክርከብ ንዝኽእል ሃለዋት   ከይዱ ከይዱ ከም ኩውንነቱ ናብ ጥፍኣት ወይ ልምዓት ክጸልዎምን ከምርሖምን ከምዝኽእል ተገንዚቦም ብከመይ ኣብ ዘላቂ ሰላም ክንበር ይከኣል ዝብል ንጹር ንማዕዶ ዝጠመተ ራኢ ኣይነበሮምን።  ካብ 1991—–1998 ኢትዮጽያን ኤርትራን ኣብ ውግእ ክሳብ ዝኣተዋሉ እዋን   ዋላኳ ኣብ ኢትዮጽያ መባእታዊ ናይ ዲሞክራሲ ሃዋሁ እንተተራእየ ኣብ ኤርትራ ናይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣንፈት ዝበሃል ፈጺሙ ኣብዝበዀረሉ ኩነት ክልቲኦም መንግስታት በቲ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጽያን ዝተርኽበ ናይ ዓወት ሕጽኖት ሰኺሮም ተመሓዚዮም ኣብ ስልጣን    ክነብሩ ጥራይ ይሰርሑ ነሮም እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።  ኢሂወደግ ብሓፈሻ ህወሓት ድማ ብፍላይ ዝለዓለ ኢድ ዝነበሮ መ/ኢትዮጽያ ካብ 1991 ክሳብ 1998 ህዝቢ ኤርትራ ብስርዓት ህግደፍ   ብቅድሚትን ብድሕሪትን እናተውግአ ዘሕለፎ ሕሱም ሂወት ዋላ ኣይተሰሞዕምን። ጉዳይ    ህዝቢ ኤርትራ ንዝኾነ ይኹን ሸነኽ ብቀጥታ ዘይምልከት እኳ እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጽያ ይኹን ካልእ ካብ መትከል ሰብኣውነት ነቂሎም   ህዝቢ ኤርትራ ብህግደፍ ኣብ ዝግረፈሉ ዝነበረ እዋን ዓገብ ክብሉ ይግቦኦም ነሩ። ነገር ጎረቤት ተመሓላላፋይ ኮይንዎም   ብ1998 ኣብ መንጎኦም   ኲናት ምስተላዕለ ግን ኢትዮጽያውያን ኣብ ልምዓት እንከለና ሻዕውያ ብድሕሪት ወጊኡና ኢሎም ኣዚዮም ክግረሙን ከስተንትኑን ተሰሚዖም። እቲ ንተዓዛቢ ዘገረመ ሃንደበታዊ ናይ ኮራርምቲ ኲናት ሂወት  ክልቲኡ  ሓው  ዜጋታት  ኣህሊቁ  ብስምምዕ  ኣልጀርስ ደው  ኢሉ  ከብቅዕ ብይን  ከይተተግበረ  ግን  ን20  ዓመት ተወንዚፉ  ጸኒሑ።

     ኣብዚ ቀረብ እዋን ኣብ ኢትዮጽያ ኩሉ መዳያዊ ለውጢ ዝጠልብ ህዝባዊ ማዕበል ተላዒሉ። ከም ውጽኢቱ ኣብ ናይ ኣመራራሓ መዳይ ለውጢ ተገሩ ሃይለማርያም ደሳለኝ ወሪዱ ዶ/ ኣቢየ ኣሕመድ 1ይ ምኒስተር ኮይኑ ትሸሙ።

ዶ/ ኣበየ ኣሕመድ ኣብ ውሽጣውን ግዳማውን መዳያት ለውጢ ከካይድ ምዃኑ መግለጺታት ከቅርብ ጸኒሑን ኣሎን።

       ዶ/ ኣቢየ ኣሕመድ ኣብቲ ንዓና ንኤርትራውያ ብቀጥታ ዘገድስነና ጉዳይ ስምምዕ ኣልጀርስ ምሉእ ብምሉእ ብዘይቅድመ ኩነት ክትግብርን ምስ ኤርትራ ምእንቲ ነባሪ ሰላም ክሰርሕ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ ካብ መንግስቲ ህግደፍ ተመሳሳሊ ናይ ሰላም ኢድ ክዝርጋሓሉ ኣማሕጺኑ። እቲ ዶ/ ኣብየ ኣሕመድ ናይ ሰላም ኢድ ክዝርጋሓሉ ዝጠለቦ ምሕጽንታ ብሓደ ሸነኹ ንህዝቢ ኤርትራን ተዓዛብን ኣዚዩ ዘሕጉስ በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ዘሰክፍ ኢዩ ነሩ።  እቲ ዘሕጉስ ሸነኹ ሰላም ተበሃጊ   ቅዱስ ስራሕ ብምዃኑ ዩ። እቲ ዘሰክፍ ሸነኹ ድማ ምስዚ ጋኒናዊ ናይ ህግደፍ ስርዓት ሰላም ብኸመይ ክረጋገጽ ይኽእል ዝብል ኢዩ።  ከም ውጽኢቱ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ተዓዛቢ ታሕጓስን ስክፍታን እናተፈራረቅዎም መንግስቲ ህግደፍ ከመይ ዝበለ ግብረ–መልሲ ይህብ ይኸውን ኢሎም ብጽሞና ኣብ ትጽቢት ጸኒሖም።

        መራሒ መንግስቲ ህግደፍ ንሳምንታት ኣብ ስቅታ ድሕሪ ምጽናሕ ብኣጋጣሚ መዓልቲ ሰማእታት 20 ሰነ እቲ ቅድም ዝነበረ መንግስቲ ኢሂወደግን እዚ ሕጂ ዶ/ኣብየ ኣሕመድ ክመርሖ ዝርከብ   ናይ ኢሂወደግ መንግስትን ፈጺሞም ከም ዘይራኸቡ ብዘብርህ ኣገባብ ስርዓት ወያነ ጠፊኡ መንግስቲ ህግደፍ ከም ዝተዓወተ ብዘስምዕ ቛንቛ (game over) ዝብል ካብ መዝገባት ዲፕሎማስን ሰላምን ወጻኢ ዝኾነ ዘይሓላፍነታዊ መግለጺ ኣቅሪቡልኡኽ መንግስቲ ህግደፍኣዲስ ኣበባ በጺሑ ምስ ተመልሰውን ምኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ህግደፍ  ናይቲ  ኣብ  መንጎ  መ/ህግደፍን  መ/ ኢዮጽያን  ዝተኻየደ ውግእን ካልኦት ጸገማትን ጠንቂ ወያነ ኢዩ ነሩክብልገሊጹ። ሰበ-ስልጣን መህግደፍ ንሰላምኢትዪ–ኤርትራ ዘሃብዎ  መግሊጺታት  ንስክፍታታት ህዝቢ  ኤርትራን  ተዓዛብን  ምኽኑይ  ገርዎ  ኢዩ።  ገና  እቲ  ስክፍታ ህዝቢ  ኤርትራ  ቀጻሊ  ኢዩ። ኣብ  መንጎ  ኤርትራን  ኢትዮጽያን  ክረጋገጽ  ዝድለ  ሰላም ብዋጋ መሰል  ህዝቢ ኤርትራ መንግስቲ  ዶ/ ኣበይ  ኣሕመድን  መ/ህግደፍን ተመሓዚዮም ኣብ  ስልጣን ክነብሩ   ናይ  ዝፍትኑሉ ኩነት ጥራይ  እንተኾይኑ  ሕጅውን ንጠቅሚ  ክልቲኡ  ኣህዛብ  ኣይኮነንን። ጎኒ ጎኒ  ናይዚ  እዚ  ክጸዓረሉ  ዝርከብ መስርሕ  ሰላም ኢትዮ–ኤርትራብዋጋእቲ ንነዊሕዘመናትዝተገርፈብሄረሰብ ትግራይ ኮነ  ካልኦት  ብሄረሳባት ኢትዮጽያ  ክኸውን እውን  ክልቲኡ  ህዝብታት  ክነጽግዎ  ይግባእ። ካብዚ  ሓሊፉውን ሰላም  ኢትዮ–ኤርትራ ንጠቅሚ ተረፍ መረፍ ትምክሕታውያን  ገዛእቲ  ኣምሓራን ንጠቅሚ ናይ  ክልኦት  ናይ  ወጻኢ  ሃገራት ናይ ስለላዊ  ውዲታትን  ጸወታታትን ከይኸውንእውን ህዝቢ  ኤርትራን  ኢትዮጽያን ክነቅሑሉ ዝግባእ  ተወሳኺ  ብዶሆ  ኢዩ። ሰላም ክልቲኦም መንግስታት  ንመሰላት ህዝቦም  ዘዕቘቡ  ደሞክራስያውያን ስርዓታት  ህያዋት ኣብ  ዝኾኑሉ ኩነት ዝረጋገጽ ደኣ  እምበር  ካልእ  ኣይኮነንን። ዲሞክራስን  ሰላምን ዘይፈላለዩ ሓደ ኣካል ዝኾኑ ኣምራትኢዮ። ሰላም ክረጋገጽ ዝምልከቶም መሻርኽቲ ክህልዉ ዝሓትት መስርሕ  ኢዩ።ክንዮዚ ኣብ ግብሪ ዘይውዕልዘይክውንነታዊ መግለጺታት ሰላም እና ኣቅረብካን ንሓደ  ንህዝቡ  ክጭፍጭፍ  ዝርከብ  ስርዓት እናኣቀባጠርካን ንነባሪ ሰላም ይሰርሕ  ኣሎኹ ምባል  ውጺቱ ከምቲ  በዓል–ቤት ቅብጥር  እንተሰዓምካዮ  እኳ ይነጥር ዝብል ምስላ ለባማት ኣደታት ኮይኑ ከይተርፍ  ዘየጠራጥር ኣይኮነንን።

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top