Main Menu

ኣብ ትሕቲ ብቅዓቱ ዝተመስከረሉ ክመሓደር ዝጸንሐ ኣብያተ ትምህርቲ ምፍራስ ታሪኽ ምፍራስ’ዩ

ኣብ ትሕቲ ብቅዓቱ ዝተመስከረሉ ክመሓደር ዝጸንሐ ኣብያተ ትምህርቲ ምፍራስ ታሪኽ ምፍራስ’ዩ

ልዕሊ 160 ዓመታት ንብዙሓት መንእሰያት ኤርትራ መኣዲ ቀጻሊ ዓውዲ ፍልጠት ዝኾነን፡ ካብኡ ከኣ ብኣሽሓት ዝቆጸሩ መራሕቲ ሃይማኖትን መምህራንን ዝፈረይሉ ትካል ዘርኣ ክህነት ካምቦኒ ካብ ዝዕጾ ድሮ ዓመታት ኣቁጺሩ ኣሎ። እዚ ንኤርትራውያን ወለዲ ብፍላይ ውሉዶም ብስነ ምግባርን ኣካዳሚያዊ ትምህርትን ተኾስኪሶም ክዓብይዩን ክስልጡኑን ካብ ዝገበረ ማእከል ስነ ፍልጠት ምንባሩ ዘይከሓድ ሓቂ’ዩ። ብዙሓት ከኣ ካብ’ዚ መኣዲ ፍልጠት ዝቀሰሙ፡ ጸኒሖም ኣብ ዓበይቲ መንግስታዊ ትካላት፡ ከም ቤት ጽሕፈት መንግስቲ፡ ሕክምና፡ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ቀዳማይ ደረጃ ክሳብ ዩኒቨርሲቲ ከም መምህራን ኮይኖም ዘገልገሉ ኤርትራውያን መሰረት’ዚ ትካላት ምንባሮም ዝምስከረሎም ኣዝዮም ብዙሓት’ዮም። ካብ’ቲ ዘሕዝን ከኣ ንባዕሎ እቶም ገገለ መራሕቲ ጃንዳ ህግዲፍ ከይተረፉ ኣብ’ዚ ሎሚ ዝፈርስ ዘሎ ታሪኻዊ ትካላት መሰረት ስነፍልጠት ኤርትራ ፊደል ዝቆጸሩን ዝተማህሩን’ዮም። እዚ ከኣ ቃል ብቃሉ ንውልድካ ጽቡቑ ምንፋግ’ዩ። ካብ’\ዚ ዝኸፍአ ርኡይ ታሪኻዊ በደል ከኣ ክህሉ ኣይክእልን።

ሎሚ ኣብ ትሕቲ ብታሪኽ ብቕዓቱ ዝተመስከረሉ ክመሓደር ዝጸንሐ ኣብያተ ትምህርትታት ታሪኹ ንምፍጥኡ፡ ንምርስዑን ብህግደፋዊ መስርዕ ንምትካእ ዝካየድ ዘሎ ወፍሪ፡ ዓብይ ሃገራዊ ክድዓትን ንመጻኢ ወለዶ መንእሰይ ኤርትራ ዘጉድምን፡ ንምርጫታቱ ዝኾርልፍን ኩሉ ተጸፍጺፉ ኣብ’ቲ ብምዕቐኒ ምልካዊ ምምሕዳር ስልጠና ዝብሎ ቤት ትምህርቲ ሳዋ ንምድጓን’ዩ።

መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነታ እንኮ ሓበን ኤርትራዊ ዝነበረት፡ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላልዩ መንግስታት ብዓለም ዝተፈልጠት ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ኣፍሪሱ መተካእታ ዘይብላ ገይርዋ ክኸድ ዝጸንሐን ዘሎን ዝለዓለ ምልክት ምሕደራዊ ብልሽውና፡ መግለጺ ዘይብቁዕ ምሕደራዊ ዓቕምን ክእለትን’ዩ።

ንምህናጽ’ምበር ንምፍራስ ዝወስዶ ግዜ ሓጺር፡ ዘድልዮ ዓቕሚ ከኣ ድሩት ከም ምዃኑ ንዓመታት ብሓልዮትን ክንክንን ሕልናዊ ጕስነትን፡ ንኤርትራዊ መንእሰይ መንነቱ ክፈልጥ፡ ብግደኡ ኣብ ህዝቡን ሃገሩን ዘለዎ ግቡእ ሓልዮት ክፈልጥ ንዝገበሮ ትካላት ምፍራስ ታሪኽካ ቀጺሉ ከኣ ከም ህዝቢ መን ምኳንካ ምፍራስን ምድሳስን’ዩ። ኣብ ኤርትራ ዝተፈላልዩ ሃይማኖታዊ ትካላት ልዑል ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ንህዝቦም ንወለዲ ብምሸታዊ፡ ንመንእሰያት ከኣ ስሩዕ ዕድል ትምህርቲ ብምሃብ ዝገበርዎ ኣበርክቶ መወዳድርቲ ዘይብሉ ጸጋ ሃገር’ዩ ዝነበረ።

ሃይማኖታውያን ትካላት ብዝህብኦ ዝነበራ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ሕብረተ ሰብና ዝዝውተር ስነ ምግባር፡ ክብሪ፡ ሕልናን ሞራልን ብዝተኣሳሰረ ልዑል ሓላፍነት ክህልዎም ዝግብኦም ዜጋታት፡ ከይዱ ከይዱ ሃገሮም ንምምሕዳር ብቅዓት ዘለዎም፡ ሃገር ኣብ ምህናጽ ተጽዕኖ ዘይብሉ ነጻ ዝኾነ ቤት ትምህርትታት ሎሚ ኣብ ዘመን ህግዲፍ ነበረያ ነበረ እንዳኾነ መጺኡ ተለሚዱስ፡ ነቲ ፍርያት ግፍዕን ጭቆናን፡ ሰብኣዊ ግህሰት ዝፍጸመሉ ቤት ትምህርቲ ህግዲፍ ሳዋ ዝናፍቁ ወለዶ ንመበል 25 ዓመት ጽምብል ሳዋ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ኤውሮጳን ዝተኻየደ ዳንኼራ ዘመስክሮ’ዩ።

እዞ ሎሚ ንሳዋ ዝናፍቁ መንእሰያት ከኣ ኣብ ሳዋ ዘየነበሩን፡ ኣብ ሳዋ እንተነይሮም ከም’ቲ ፈላላዩ ሜላ ህግዲፍ ሓላፋታት ዝነበሮ፡ ደቂ ላዕለዎት ሓለፍትን ኣዝማዶምን ብግፍዒ ዘይተተንከፉ’ምበር መሓዙት እቶም ኣብ ሲናይ፡ ሊብያን ማእከላይ ባሕሪ ዝተገፍዑን ዝሞቱን መንእሰያት ከም ዘይኮኑ ሕልና ዘይብሎም ምዃኖም ዘመስክሮ ምልክትታት ብዙሕ’ዩ።

ህግዲፍ ባዕሉ ዝመስከሮ ሳዋ ኣብ ዝሓለፈ 28 ዓመት ኣብ መንሰያት ንምስልጣን ዝገበሮ ስርሓት ብግዜ፡ ብገንዘብ፡ ኣብ ፍርያቱ ከም ዝኸሰረን ነቲ ብቲቪን ሬድዮን እዝኒ ሰብ ዘጽመመ ሓድሽ ትካል ስልጠና ማሞስ (ማእከል ሞያዊ ስልጠና) እንተኾነ ኣብ 2019 ዝተገብረ ገምጋም ከም ዘይተዓወተ ገሊጹ። ህግዲፍ ኣብ ዝተኣተዎ ዝሰርሖን ከኣ ምፍራስ፡ ምጥፋእ፡ ምዝራግ፡ ኣብ መወዳእታ ህዝብና ኣንፈቱ ከም ዝጠፍኦ ንምግባር’ዩ ክሰርሕ ጸኒሑ።

ይትረፍ ኣብ ነጻ ልዑላውነት ዝለበሰት ሃገር፡ ሰውራ ኤርትራ ተ.ሓ.ኤ ይኹን ህግሓኤ ብውሑድን ድሩትን ዓቕሙ ኣብ ዓውደት ትምህርቲ ዘፍረዮም ህጻናት መንእሰያት ምንባሮም ሓደ ሸነኽ፡ መልመልትን ኣለይትን ከኣ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ካብ ጣልያን ጀሚርካ ክሳብ ንግስነት ሃይለ ስላሴ ይኹን ደርግ ዝሰልጠኑን ዝተማህሩን ምንባሮም፡ ፍልልይ ዓይነታዊ ትምህርቲ መሰረት እንታይን ኣየናይ ምንባሩ ንምስትውዓል ብዙሕ ዘጋጊ ዘደናግር ኣይኮነን።

ከም’ቲ ዝተወቕረ መጥሓን፡ እቲ ብኣገባቡን ኣብ ግዜኡ ዝተቀስመ ኤርትራዊ ፍልጠን ኣሎ። ህግዲፍ ከኣ ካብ ሓንጎል’ቶም ፈልጣት ምሁራት ክወስዶ ዝኽእል ኣይኮነን። ክድምስሶ’ውን ዝኽእል ኣይኮነን። እቲ ሕልናን ሞራልን ኤርትራዊ’ውን ከምኡ። እንተኾነ ነቲ ኣብ ትሕቲኡ ንዘሎ ወለዶ ይብድሎ ይገፍዖ ምህላዉ ዘጠራጥር እዋናዊ ታሪኻዊ ተርኽቦ’ዩ።

”…ስ ሓጋዚኣ እንተረኽበት መጥሓን ትሃብሽእ” ከም ዝበሃል ኣብ ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ዲፕሎማስያን፡ ሃገራዊ ምሕደራ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ካብ ምርግጋጽ ዓዲ ዝወዓለን ዓቕምታትን ተኽእሎን ዝቦኾሮ መላኺ ስርዓት፡ ብገበርቲ ሰናይ ሃይማኖታዊ ትካላትን ንገገለ ክፋል ኣካል ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ኣብ ሕክምናዊ መዳይ፡ ኣብ ትምህርትን ካልእ ኣረጋውያን ምጥዋር ቅሩብነቶም ዘርኣዩን ዝተናእደ ዝተመስገነ ውጽኢት ዘርኣዩ፡ ኣብ ክንዲ ምስግና ካብ ፍርሕን ራዕድን ውልቃዊ ስልጣኑ ተበጊሱ ከም መወዳድርቲ ስልጣኑ ብምርኣይ ነቲ ኩሉ ህዝባዊ ረብሓታት ሓንሳብ ንሓዋሩን ንምጥፋእ ተዓጢቁ ህዝብን ዓለም ዝረኣዮ ግፍዕታት ክፍጽም ገይርዎ ኣሎ።

ይሕመቕ ይጸብቕ ምስ ኣብ ከባቢና ምስ ዝካየድ ዘሎ ምዕባለታት ክወዳደር ዘይክእል፡ መሰረታዊ ፍልልይ ዘመዝገበ መዋእል’ዩ ክበሃል ይከኣል። ከምይስ ኣብ ኤርትራ ኩሉ ብኣሉታዊ ዝግለጽ ራዕዲ ጭቆና፡ ምእሳር ምጭዋይ፡ ትካላት ምዕጻው ምፍራስ፡ ምስ’ቲ ዋሕዚ ስደት መንእሰይ ኤርትራ ወሲኽካ ብፍጹም ክመዛዘን ዘይክእል ብጸኒሕ ፖለቲካዊ ምሕደራ መስኵዒ ዘይትረኽበሉ ንጸድፊ ዝውንጨፍ ዘሎ ሓደኣዊ መንግስቲ ኤርትራ ክበሃል ይከኣል። እወ፡ ባይቶ፡ ካቢኔ፡ ኣማኸርቲ፡ ዘይብሉ ስርዓት ከኣ ከይዱ ከይዱ ሽምን ሹምን ዘይብሉ ምምሕዳር’ዩ ክኸውን ዝኽእል።

ኣብ ትሕቲ እዚ ኩሉ ስቃይን መከራን ግን ምዑት ዝኾነ ህዝብና ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ተዓጢቑ ተበጊሱ ኣሎ። ማዕረ’ቲ ኣብ ልዕሊ ዝተፈጸመ ዕንወትን ግፍዕን ጭቆናን ደኣ ኣይኹን’ምበር ኣብ ዝሓጸረ እዋን ሓድነቱ ኣደልዲሉ፡ ሓሳባቱን ግብራዊ ስርሓቱ ኣወሃሂዱ ንህዝቡን ሃገሩን ኣሎናልኪ ዝብል ድምጺ ጎሊሑ ክስማዕን ክቃላሕን ጀሚሩ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት ውሑዳት ዘይኮና ኣብ ኣብ ምውውሃድን ሓድነትን መብጽዓ ዝኣተዋ ውድባት፡ ስልፍታት፡ ምንቅስቓሳት ኣብ’ዚ እዋን ልዕሊ ኩሉ ተደላይነት ዘለዎን ክህልዎ ዝግባእ ከኣ ነፍስኻ ብምስራዕ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ተዳሊኻ ምጽናሕን ክብርታትን መሰል ህዝቢ ቅሩብነት ምርግጋጽ’ዩ።

እቲ ካብ 23-26 ነሓሰ 2019 ኣብ ሃገረ ጀርመን ከተማ ፍራንክፎርት ዝተኻየደ ዝጸንሐ ብቀጻሊ ህዝብና ዝጽበዮ ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነታት፡ ሓደ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ’ዩ።

ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽር ንስውኣትና

ዜናን ሓበሬታን ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ

14 መስከረም 2019






Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *