skip to Main Content
Menu
እወ   ብርግጽ ብዝሓለፈ  ታሪኽን  ዝናን  ጥራሕ  ክንበር  ኣይከኣልን  ኢዩ።

እወ ብርግጽ ብዝሓለፈ ታሪኽን ዝናን ጥራሕ ክንበር ኣይከኣልን ኢዩ።

እወ   ብርግጽ ብዝሓለፈ  ታሪኽን  ዝናን  ጥራሕ  ክንበር  ኣይከኣልን  ኢዩ።

          ሽፋ መ/ኑር

       ብ15   ታሕሳስ  2018    ብዝሓለፈ  ታርኽን ዝናን  ጥራሕ  ክንበር  ኣይከኣልን  ኢዩ   ኣብ  ትሕቲ  ዝብል  ኣርእስቲ  ዝተዳለው  ርእሲ -ዓንቅርጽ  ሰደህኤ ኣንቢበ።   ትሕዝቶ  ናይቲ  ርእሲ-ዓንቀጽ  ኣቃልቦይ  ስሒቡ።  ብኡ  መሰረት  ነቲ  ኣርእስቲ  ክጥቅመሉ  መሪጸ።  ስለዚ  ፈለማ  ንኣዳለውቲ  ርእሲ-ዓንቅርጽ  ቤት-ጽሕፈት  ዜና  ሰደህኤ ነቲ  ኣርእስቲ  ክጥቀመሉ  ፍቃድ  ይሓትት።  ቀጺለ ናብ  ጉዳየይ  ክሓልፍ
    ነብሲ  ወከፍ  መድረኽ   ናቱ  ተራ  ተጋዳላይ ናቱ  ካድር  ብዝየፈላለየ  ናይ  ሓላፍነት  ቅርጻ  ዝግለጽ ናቱ  መራሒ  ኣለዎ።  ኣብ  ሕሉፍ   መድረኽ  ዝተሰርሐ  ታሪኽ  እውን  ልክዕ  ከምኡ ናቱ  ተራ  ኣባል  ናቱ  ካድር  ናቱ  መራሒ…..ወዘተ  ነርዎ  ኢዩ።   ዝኾነ  ተቃላሳይ  ኣብ  ቃልሲ  ክወፍር  እንከሎ  ተራ  ኣባል  ኮይኑዩ ዝስለፍ ኣብ  ጉዕዞ  ብቅዓቱ  ተራኢዩ  ናይ  ፍሉይ  ዕማም  ሓላፍነት  ይስከም።  ኣሚኖም ሓላፍነት  ዘሰክምዎ  መሰረታት  ኢዮም።  ጉዳይ  ናይ  ዝተፈልየ  ዕማም  ሓላፍነት  ምስካም   መሰረታት  ከም  ኣገባብ  ንዕማሞም ብቀደም  ተኸትል ንምስላጥ ዝኽተልዎ   ኣሰራራዓ  ኢዩ።  መሰረታት  እንተዘይህልው  መሪሕነት  ኣይመሃለወን። ዝበዝሕ  ናይ  ስራሕ  ሕግታት ዓብይቲ  መደባት: ናይ  ርሑቅን  ቀረባን  ስትራተጂካዊ  ጉዳያት  እውን  ብደረጃ ከም  ብጉባኤ ኮንፈረንስ…..ወዘተ  ብዝፍለጡ  መጋባእያታት  ኢዮም ዝቅረጹ።   ስለዚ ኣብ ናይ  ሓደ  ውድብ  ሰልፊ  መንግስቲ    ከም  መሪሕነት ዝግለጹ ሰበስልጣን  ባእታታት ብመሰረታት  ብዝተነጸረሎም  ሕግታታ  ንፍሉይ  እዋን  ፈጸምቲ  ሕድሪ መሰረታት  ደኣ  እምበር  ካልእ  ኣይኮኑን።  ድሕሪ  ዝተደረተ ግዜ ወይ  ፍሽለት ናይ ስልጣን  ሕድሪ  ዝተዋህቦ  ኣካል   ስልጣን ናብ  ዋንኡ  ዝኾነ  መሰረታት (ህዝቢ)  ይምለስ።  ሰለዚ  ኸኣ  ኢዩ  ስልጣን  ካብ  ህዝቢ  ይምንጩ  ናብ  ህዝቢ  ኸኣ  ይምለስ  ዝበሃል። 
         ሎሚ  ነዚ  ስልጣን  ካብ ህዝቢ  ይምንጩ  ናብ  ህዝቢ  ኸኣ  ይምለስ ዝብል  ኣምር  ወይ  ስነ-ሓሳብ  ዘይፈልጥ  ዳርጋ የለን።  ብፍላይ  እቲ  ምሁር  ክፍሊ  ሓደ  ሕብረተሰብ  ካብ  ማንም  ንላዕሊ  ኣጸቢቁ  ይፈልጦ  ጥራይ  ዘይኮነ  ክዝምረሉ  ይረአ ኢዩ።  ደቂ-ሰባት  ስልጣን ካብ  ህዝቢ  ናብ  ህዝቢ  ኢዩ  ዝብል  ሓሳብ  እናፈለጡ  ግን ንዓና  ንኤርትራውያን  ሓዊስካ ኣብ  ብዙሓት  ኣህዛብን  ሃገራትን  ስልጣን  ብርኡይ ናይ  ውሑዳት  ውልቀ  መለኽቲ   ኮይኑ  መጺኡን  ይቅጽል  ኣሎን። እቲ  ጸገም  ደኣ  ኣበይ  ኢዩ  ኢልካ  ምሕታት ኣገዳሲ  ይመስለኒ።  
          መለኽቲ  ስርዓታት ስልጣን  ካብ  ህዝቢ  ንህዝቢ  እናበሉ  ብምጭራሕ  ኣብ  እንግድዓ  ዝበዘሐ  ሓፋሽ  ተወጢሖም   ብዋጋ  መነባብሮን መሰልን  ክብርታትን  ህዝቢ  ብሕሉፍ  ታሪኽን  ዝናን  ምሩጻት  ምልክታት  ሃገርን  ናይ  ሓፋሽ  ህዝቢ  ጻዕርን  ጋኒናዊ  ደረት  ኣልቦ  ህርፋኖም  ከርውዩ  ይዕንድሩ።  ንሃልኪ  ብዘልዕልዎ    ብዘይጭበጥ  ጭትሖታቶም    ንእተሓሳስባ  ሰባት  የደንዝዙ።
      ኣብ  ሃገርና  ስልጣን  ካብ  ህዝቢ  ናብ  ህዝቢ  ዝብል  ተረድኦ  ከም  ሓሳብ  ተላዒሉ  ብቅጽበት  ፍሪኡ  ኣብ  ባይታ ናይ  ዘይምርኣይ  ጉዳይ   ነዊሕ ግዜ  ወሲዱ  ይቅጽል  ኣሎ።  ንሓደ  ሰልፊ  ክንይኡ ድማ  ንሓደ  ውልቀ  መላኺ    ካብ  ክግመት  ዝከኣል  ንላዕሊ  ተኣምራታዊ  ዓቅሚ  ከምዘለዎ  ኣምሲልካ  ብምሽቛር  ታርኽ  ሃገር   ብኡኡ  ጥራይ  ከምተሰርሐ  ማእለያ  ዘይብሉ  ፕሮፓሃንዳዊ  ወፍሪ  እናተኻየደ  ጸኒሑን  ኣሎን።
           ታሪኽን  ዝናን  ሓደ ህዝቢ ንናይ  ህልውን  መጻእን  ዕድኩ  ከም  መበገሲ  ኮይኑ  ናይ  ሕሉፍ  እኩብ  ድምር  ደራኺ  ክብርታት  ኢዩ።  ነዚ መዘና  ዘይብሉ  ናይ  ታርኽ  ኣስተዋጾኦታት  ብሓደ  ፖሊትካዊ  ሸነኽ ጥራይ  ከም  ዝተመዝገበ  ክትገልጽ  ድሕሪ  ምጽናሕ  ካብኡ  ብዝኸፈአ  መልክዕ  ከኣ ውጽኢት ናይ  ሓደ ውልቀ  መላኺ  ፍሉይ ተኣምራታዊ  ዓቅሚ ኣምሲልካ  ምግላጽ  እቲ  ቀንዲ  ሽግር  ሃገርና  ኮይኑ  ጸኒሑ።   
        ትርጉም  ሂወት (ምንባር) ወዲ-ሰብ  ንውሉድካ ንኹሉ  ከም ታሪኻዊ ጉዳያት  ገዲፍካ  ምኻድ  ናይ  ባህሪ  ሕጊ ኢዩ። በዚ  ናይ  ባህሪ  ሕጊ  መሰረት  ዝሓለፉ  ኣቦታትና  ንዓና  ገዲፎም  ሓሊፎም።  ንሕና  እውን  ካብዚ  ሕጊ  እዚ  ከይወጻእና  ንኤርትራን  ኩሉ ታሪኻዊ ጉዳይታን  ንደቅና  ገዲፍና  ክንሓልፍ  ኢና  ንሕተት።  ካብዚ  ባህርያዊ  ሕጊ  እዚ  ወጻኢ  ኣነ  ክሳብ  ዘለኹ  ጥራይ  ዝብል  ኣተሓሳስባ ጸረ  ሰብኣውነት  ኢዩ።   ምኽንያቱ  ኣቦው  ንሕና  ክሳብ  ዘለና  ጥራይ  ኢሎም  እንተዝሓስቡ  ሎሚ  ንሕና ኣይመሃለናን።  ንታርኽ  ህዝቢ  ክትሰርቅ  ምፍታን ከኣ  መዳርግቲ  ዘይብሉ  ዝዓበየ ገበን  ኢዩ።
      ታሪኽ  ብረታዊ  ገድሊ  ህዝቢ  ኤርትራ  ካብቲ  ብ1964  ዓ.ም. ኣብ  ተጎርባ  ብመስዋእቲ  ሰራዊት  ሓርነት  ኤርትራ  ዝተመዝገበ  ናይ  ፈለማ  ዓወት  ክሳብቲ  ብ1991  ዓ.ም.  ኣብ  ግምባር  ደቂ  ማሕረ  ብህዝባዊ  ሰራዊት  ሓርነት ኤርትራ   ዝተፈጸመ  ደምዳሚ  ዓወት   ብእኩቡ  ታሪኽ  ህዝቢ  ኤርትራ  ደኣ  እምበር  ታሪኽ  ሓደ  ውድብ  ወይ ታሪኽ  ናይ  ሓደ ናይ  ዝናን  ወደሳን  ጋኒናዊ  ህርፋኑ  ዘይውዳእ  ኩሉ  ነገር  ኣነ  ኢየ  ናይ ዝብል  ውልቀ  መላኺ  ታሪኽ  ኣይኮነን።
       ታሪኽ  ብእኩብ  መልክዕ  ናይ  ህዝቢ  ይኹን  ደኣ  እምበር  ዝርዝራት  እውን  ኣለዎ  ኢዩ። እኳ  ደኣ    ኣንቢብካን ጽን  ኢልካ ሰሚዕካን  ዘይጽገብ  ቅያ  ዝኾኑ ዝርዝራት  ኣለዎ  ኢዩ። ንኣብነት  ኩሎም ምእንቲ ህዝብን  ሃገርን  ዝተሰውኡ  ጀጋኑ  ሓርበኛታት  ሰማእታት  ኤርትራ  ቁጽሮም  ክንድዚ  ሽሕ  ኢዩ  ንብል።  ዝተሰለፉሉ  ዕለት  ኣብ  ገድሊ  ዘበርከትዎ  ጅግንነታዊ  ግደን  ዝተሰውኡሉ  ስዓትን……ወዘተ  ኣብ  ቤተ  መዘክር  ይሰፍር።  ከም  ምልክት  ሃገራውነትን  ጅግንነትን  ሓርበኝነትን  ንዝኾኑ  ኣብ   ፈለማ  ንስውኣት  ድሒሩ  ውን  ንህሉዋት  ሓቀኛ  ናቶም  ክብሪ  ምሃብ እውን  ከም  ህዝቢ  ኣብ  ባዕልኻን ጉዳይካን  ተኣማኒ  ምዃን  ኢዩ።   
      ኣስማት   ገለ  ጀጋኑ  ሰማእታት  ክትዝክር ዝገብረካ  ፍሉይ  ኣጋጣሚታት  እውን  ኣሎ  ኢዩ። ንኣብነት  ከም  እኒ  ንፈለማ  መግዛእታዊ  ውዲት  እናመከተ  ዝተሰወአ  ኣቦና    ጀግና ዓብደልቃድር  ከቢረ    ጀማሪ  ብረታዊ  ገድሊ   ዓዋተ  ካልኦት ከም  ኣብ  ዖና  ብብዝሒ  ህዝቢ  ዝተሰውኡሉን ከምኡውን  ናይ    ፈለማ  ስዉእ  ስውእቲ…….. ወዘተ  ብምባል   ክትዝክረሉ  እትኽእል  ኩነታት  ውሁብ  ኢዩ። ካብዚ  ሓሊፉ  ኣነ  ክሳብ  ዘሎኹ  ጥራይ  ብዝብል  ንሓድጊ   ብዝነጽግን  ጸረ ባህርያዊ ኣፈጣጥራን   ብዝኾነ  ኢሰብኣዊ  ተበላጺ  ኣመለኻኽታ  ነቲ  ብሰፍ  ዘብል  ዋጋ ምስዋእቲ   ዝተሰርሐ  ታሪኽ  ንጋኒናዊ  ናይ  ዝና  ህርፋን (megalomania) ውልቀ  መላኺ  ክትግልገለሉ  ምፍታን  ግዜ  ኣርኪቡ  ዝብልሎ ስስዕቲ ምዃኑ ምዝንጋዕ  ኢዩ። ይትረፍዶ ናይ  ህዝቢ  ታሪኽ  ሰርቅካ  ብናይ  ባዕልኻ  ታሪኽ  ጥራሕ  እውን  ክንበር  ኣይከኣልን  ኢዩ።  ምኽንያቱ  ንሕሉፍ  ታሪኽ  ገምጊምካ  ንኣወንታታቱ  ንናይ  ሎምን  መጻእን ሓዲሽ ታሪኽ  ንምስራሕ   እትድረኸሉ ባይታ ስለዝኾነ  ኢዩ።
      ኣቦው  ዝነደየ  ነጋዳይ ቀደም  ንሰብ  ዘለቃሕክዎ ገንዘብ  ከይህሉ  ኢሉ  መዝግብቱ  ክግንጽል  ይውዕል  ኢሎም  ይምስሉ። ከምዚ ናይ  ውልቀ መልኺ  ዝጠፈሸ  ስርዓት  ድማ  ሓዲሽ  ሃናጺ  ታሪኽ  ምስራሕ  ተሓሊልዎ   ብናቱን  ናይ  እንዳማቱን  ናይ ኣሸሓት  ምሩጻት  ጀጋኑ  ታሪኽ  ዕድመ  ስልጣኑ  ከናውሕ  ያኢ  ህዝቢ ኤርትራ  ከም  ዘይወዓለሉን  ዘይፈልጦን   ታሪኽ  ኣምሲሉ  ገለ  ተረፍ  መረፍ  ዘይደንዘዙ  የወሃት  እንተረኸበ ኣብ  ጥራይ  ጎልጎል  ተሸብሸብ  ተኣንጎት  ክብል  ይርከብ  ኣሎ።  ይኹን  እምበር  ህዝቢ  ኤርትራ  እቲ  ታሪኽ ቲ ናቱ    ምዃኑ  ይርዳእ  ኢዩ ጥራይ  ዘይኮነ  ንዑኡ  ዓቂቡ  ንህግደፍ  ብምልጋስ    ሓዲሽ  ታሪኽ  ንምስራሕ  ክንዮ  ፕሮፓጋንዳ  ስርዓት  ውልቀ  መላኺ  ንመጻኢ  ኣማዕዲዩ  ክርኢ  ይርከብ  ኣሎ።  ዓውቱ  ቀረባ  ምዃኑ  ድማ  ጥርጥር  የልቦን።
       ብርግጽ  ከኣ  ከምቲ  ኣብ  ርእሲ-ዓንቀጽ  ሰደህኤ  ሰፊሩ  ዝርከብ  ሓሳብ  ብዝሓለፈ  ታሪኽን  ዝናን  ጥራሕ  ክንበር  ኣይከኣክን  ኢዩ።  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top