skip to Main Content
Menu
ገመለይ  ገመለይ  ዛ ጥዕምቲ  ስማ

ገመለይ ገመለይ ዛ ጥዕምቲ ስማ

ገመለይ  ገመለይ  ዛ ጥዕምቲ  ስማ

ብማዕዶ  ትልለ  ዛ  በዓልቲ  ግርማ

ጎኒ  ተጋደላይ ብረት  ተሰኪማ
                    ክሞላይ
         እዚ  ኣብ  ላዕሊ  ዘሎ  ናይ  ግጥሚ  ንኡስ  ሓረግ  ኣግማልን  ኣፍራስን  ኤርትራ  የብጽሑ  ጥራሕ  ዘይኮነስ  ይዋግኡ  ከም  ዝነበሩ ውን  ዘረጋግጽ  ጭቡጥ   ናይ  ዜማ  ሰነድ  ኢዩ። 
        ኣግማል ይኹኑ  ኣፍራስ  ካልኦት  እንሳሳታትን  ኣብ  ከባቢኦም  ህያው  ንዝኾኑ  ነገራትን ንዝፍጸሙ  ተረኽቦታትን  ጽቡቅ  ገሮም  ዝርድኡ  እንስሳታት  ዘቤት  ኢዮም። ንጉዳያት  ተረዲኦምን   ንተረኽቦታት ኣንቢቦምን  ከኣ ከከም  ኣድላይነቱ  ንዝጠቅምዎም  ይቅበሉ  ንዝሃስዮም  ድማ  ኣድላዪ  ምንጻግን ምክልኻልን  ዝገብሩሉ ናይ  ባዕሎም  ተፈጥራዊ  ተውህቦ  ኣለዎም።  ክንዮ  እዚ  ተፈጥራዊ  ተውህቦኦም ምስ  ወዲ–ሰብ  ከም  ዝነብሩ  እንስሳታት  ዘቤት  መጠን  ካብ  ወዱ–ሰብ  ተማሂሮም  ዝረኽብዎ  ዝያዳ  ተበላሓትነትን ብቅዓትን  እውን  ኣለዎም።  ኣጥሪይዎም ምስኦም  ዘንብሮም  ወዲ-ሰብ  ግቡእ  ምክንኻንን ካልእ ኣብሪኾም   ክጸዓኑን  ከራግፉን  መንቀሊኦምን  መዕረፊኦምን ክፈልጡን  ንጸላእቶም  ኣለሊዮም  ከጥቅዑን  ክከላኸሉን  ዝገብሮም  እቲ  ወዲ-ሰብ  ባዕሉ  ኢዩ።  ነዚ  ዘየብቕዖም  ሰብ  ከኣ  ንነብሱ  ክሓትት እምበር  ነታ  ምልክት  ገድልና  ዝኾነት  ሓርበኛ   ኤርትራዊት ገመልን  ምስኣ  ዝጸዓተት  ፈረስን  ካልኦት  እንስሳታትን ክኸስ  ኣይግቦኦን።  
       ኣፍራስ  ኤርትራ  ኣብ  ቃልሲ  ህዝቢ  ኤርትራ  ዘበርከትዎ  ግደ  ድሙቅን  ልሉይን  ኢዩ።  ንኣብነት  ጀማሪ  ብረታዊ  ቃልሲ  ህዝቢ  ኤርትራ  ስዉእ  ጀግና  ሓምድ  እድሪስ  ዓዋተ  ኣብቲ  ፈለማ  ገድላዊ  ዕማማቱ  ፈረስ  ይጠቀም  ከም  ዝነበረ  ትንተና  ዘየድልዩ  ንኹሉ  ብሩህ  ዝኾነ  ታሪኽ  ኢዩ።  ፈረስ  ወይ  በቅሊ  ንጉዳያት  ናይ  ምርዳእን  ኣብ  ክውንነቶም  ናይ  ምውሳእን  ብቅዓት  ኣለዎ። ፈረስ ንጸላኢኡን  ፈታዊኡን  ጽቡቅ  ገሩ  ይፈልጥ  ኢዩ።   ኣብ  ምስጢራዊ  ቦታታ  ድምጺ  ከይገበረ  ዋንኡ  ዝደልዮ  ዕማማት  ይፍጽም። ኣብ  ኲናት  ከምቲ  (dogfighting)  ነፋሪት  ንነፋሪት  ሓንቲ  ነታ  ካልእ  ከተውድቅ እተካይዶ  ናይ  ምሽካዕ  ኣገባብ  ኣወጋግኣ  ንላዕሊ  እንዳ  ነጠሩ  ንተጻራሪኦም  ፈረስ  ከውድቁን  ክስዕሩን  ይዋግኡ።  ፈረስ  ኣብ  ሰውራና  ብረት  ኣልዕሉ  ቃታ  ስሒቡ  ናብ  ጸላኢ  ስለዘይተኮሰ  ኣይተዋገአን  ክበሃል  ኣይክእልን  ኢዩ።  ፈረስ  ኣብ  ገድልና  ዝነበሮ  ኣስተዋጽኦ  እንተሪኢና  ብፍላይ  ኣብ  ከበሳ  ብረት  ፈንጂ  ስንቂ  ውጉኣት  ተጻዒኑ  ኣገልጊሉ  ኢዩ።  እዚ  ኣገልግሎት  እዚ  ድማ  ሓደ  ክፋል  ናይቲ  ውግእ  ንክፍጸም  ዝኽእል  ስለዝኾነ ፈረስ  ተዋጊኡ  ኢዩ  እንተተባህለ  ፍሩይ  ሓቂ  ኢዩ።  ፈረስ  ዋንኡ  ኣብ  ኲናት  ተሃሪሙ  መይቱ  ወይ  ቆሲሉ  ካብ  ዝባኑ  እንተወዲቁ  ብቀሊሉ  ገዲፍዎ  ኣይከይድን  ኢዩ።  ፈለማ  እቲ  ዋንኡ  ከም  ዝወደቀ  ተረዲኡ  ካልኣይ  ግዜ  ተንሲኡ  ክስቀሎ  ይጽበ።  እቲ  ዋንኡ  እንተደጒዩ  ግን  ከም  ዝሞተ  ተረዲኡ  ነብሱ  ምግባር  ኣቢይዎ  በቲ  ኣደማምጽኡ  ሕንቅንቅ  እናበለ  ኣብ  ከባቢኡ  እናዞረ  ሓዘኑ  እናገለጸ  እታ  ዋንኡ ዝረኸበቶ  ዕጫ ብጅግንነት  ኢዩ  ዝቅበላ።  ስለዝኾነ  ከኣ  ኢዩ  ኣብ  ባህልና  ኣዋልድ  ኣብ  ከበሳ  ኣታ  ፈረሰኛ  እናበላ  ንጅግንነት ፈረስን  ዋንኡን  ከይፈላለያ  ኣሕቢረን  ክደርፋ  ከለዋ ኣብ  መታሕት  ድማ  ንሓደ  ንፉዕ  ወይ  ጅግና  ሰብ  ፋርስ  ኢለን  ብምስማይ  ንወትሩ  ክሕበናሉ  ዝስመዓ።
                  ኣሓ  (ብጋይት)  
  ናይ  ባርካ  ፍርያት  ከብቲ  ወይ  ኣሓ  ድውሐን  (ብጋይት)  ፍሉይ  ተፈጥራዊ  ብልሕን  ኣስተብህሎን  ኣለወን። ስለዝኾና ድማ  ዋንአን    ንዝምህረን  ካብ  ጸላኢ  ናይ  ምድሓን  ጥበብ  ጽቡቅ  ገረን  የጽናዓ።  ቀደም  ዋንአን  ጦርሰራዊት  ወይ  ብረት  ዝዓጠቁ  ዘመቲ ሸፋቱ  እንተኣጋጢሞሞ  ንእሽቶይ  ምስጢራዊ  (ዑክ)  እትብል  ድምጺ ገሩ  እንተጎዪዩ  ብምሉአን  ብሓደ  እናጎየያ  ንጸላኢ  ጥሒረን  ረጋጊጸኖኦ  ይሓልፋ። ነዘን  ከምዚአን  ዝኣመሰላ  ብሉጻት  ብጋይት(ድውሐን)  ኣሓ  ውን  ይኽብኰባ  ጥራይ  ክበሃል  ኣይከኣልን  ኢዩ። ምኽንያቱ  ንጸላኢ  ፈሊጠን ነብሰን ስለዘድሕና  ኢዩ።  ምውጋእ  ክብሃል  ከሎ  ቃታ  ስሒብካ  ምትኳስ  ጥራይ ዘይኮነስ  ናይ  ምጥቃዕን  ምዝላቅን  ስልቲውን  ኢዩ።  እዘን  ብጋይት  ኣሓ  ሃገርና  ድማ  ነዞም  ክልተ ስልትታት  ናይ  ኲናት  ብግብሪ  ከም  ዝፍጽሞኦ  ዘይፈልጥ  ኤትራዊ  የለን። 
                         ገመል
      ገመል  ካብ  ኩሎም  ከም  መጽዓኛ  ዝፍለጡ  እንስሳታት  ንላዕሊ  ዝኸበደ  ጾር  ትስከም። ማይ ከይሰተየት   መግቢ  ከይበለዐት  3 ሰሙን  ትጎዓዝ።  ዝበለሐ  ኣእምሮ  ኣለዋ። ጸላኢኣን ፈታዊኣን  ግርም  ገራ  ትፈልጥ።  ገመል ዘሕምም  ማህረምቲ  ንዝሃረማ  ሰብ  ፈጺማ  ኣይትርሶዕን  ኢያ።  ዕድል  ኣብ  ዝረኸበትሉ  ዋላ  ድሕሪ  ነዊሕ  ዓመታት  ይኹን  ነቲ  ዘሕምም  ማህረምቲ  ዝሃረማ  ሰብ  ምስረኣየቶ ብኣፋ  ኣንጠክጢላ  ብምሓዝ  ኣብ  ሕቁፋ  ኣእቲያ  ትድህኾ።   ገመል  ኣብ  ቃልሲ  ኤርትራ  ፍሉይን  ድሙቅን  ተራ  ኣበርኪታ  ኢያ።  ነዚ  ቅያ  ዝኾነ  ታሪኽ  ናይ  ኤርትራዊት  ገመል  ተመራመርቲ  ዘይኮኑስ  ዝኾነ  ተራ  ሰብ  ዝፈልጦ  ሓቂ  ኢዩ። 
         ኣብ  ቃልሲ  ኤርትራ   ተጋደልቲ  ሰውራና  ጥበብ  ዝመሃርዎም   ብርክት  ዝበሉ  ኣግማል ተራኢዮም  ኢዮም። እዞም  ኣግማል  እዚኦም ብዙሓት  እኳ  እንተኾኑ  ሓደ  ካብኦም   ክሞላይ  ዝበልሃል  ውሩይ  ገመል  ነሩ።  ክሞላይ  ድምጺ  ናይ  ውግእ  ነፋሪት  እንተሰሚዕ  ኣብ  ትሕቲ  ገረብ  ኣቲዩ ምስኣ  እናዞረ  ይከታተላ።  ጸድፊ  ንዝዓይነቱ  ቦታ   ተደቢሩ  ብፍሑኽ  ፍሕኽ  ይመጾን  ይወርዶን።  ክሞላይ  ተጋደልቲ  ኣዕሪፎም ኣብ  ዘለዉሉ  ግዜ ትጽቢት   ዘይተገብረሉ  ሃንደበታዊ  ውግእ  እንተተረኺቡ ብቅጽበት  እንጋለበ ናብቲ  ኮረሹኡን  ንብረትን ተራጊፍሉ  ዝርከብ  ተንበርኪኹ  ክጸዓን  ካብ  ዝጽበዩ  ዓይነት  በሊሕ  ፍጥረት  ኢዩ  ነሩ።  ክሞላይ  ዋላ  ብጾቱ  ተጋደልቲ ልምምድ  ከካይዱ  ወይ  ንካልእ  ካብ  ኲናት  ወጻኢ  ብዝኾነ  ምኽንያት  ተኹሲ  እንተገሮም  ኲናት  መሲልዎ  እናጎየየ  ናብቲ    ቦታ  ኮረሽኡ  ተንበርኪኹ  ክጸዓን  ይጽበ  ስለዝኾነ  ብጾቱ  ተጋደልቲ  ፍሉይ  ጥንቃቀ  የካይዱሉ  ነሮም። ነዚ  ከምዚ  ዓይነት  ሓርበኛ  ገመል  ይውጠጥ  እምበር  ኣይዋጋእን  ዝብል  ሰብ   ንሕልንኡ  ክምርምር  ይግቦኦ።  ክሞላይ ኣብ   ሓደ  ትጽቢት  ዘይተገብረሉ  ውግእ ምስ  ተኸፍተ  ከምልማዱ  ናብቲ  ኮረሽኡ  ዘለዎ  ቦታ ክጸዓን  ተንበርኪኹ  እናተጸበየ ጸላኢ  ንብጾቱ  ተጋደልቲ  ስለዝደፎኦም ከይጸዓንዎ ተማሪኹ  ጦርሰራዊት  ሒዞሞ  ክኸዱ  ምስ  ደለዩ  ዓዕ  ዓዕ  እናበለ  ፈጺሙ  ምኻድ  ምስ  ኣበዮም  ብጾቱ  ተጋደልቲ  ዳግማይ  መጥቃዕቲ  ኣካይዶም  ከይሕዝዎ  ኢሎም  ጦርሰራዊት ኣብ  ርእሱ  ብጥይት  ሃሪሞሞ  ብጅግንነት  ተሰዊኡ።  ንታሪኽ  ስዉእ  ክሞላይ ዝፈልጡ  ክሳብ  ሕጂ  ብሂወት  ዘለዉ ተጋደልቲ   ብዙሓት  ኢዮም።  ስዉእ   ገመል(ክሞላይ)  ኣዚዩ  በሊሕን  መስተውዓልን  ጥበበኛን  እሙንን  እንስሳ  ኢዩ  ነሩ።  ንስዉእ  ክሞላይ  ንሕና  ደቂ  ሰባት  ብምዝራብን  ብምጽሓፍን  ብቆመናን  ጥራሕ  ኢና  ንበልጾ  እንተበልኩ  ምግናን  ኣይኮነንን።   ንስምን  ክብርን  ኣበርክቶን ከምዚ  ዓይነት  እንስሳ  ገመል  ኮነ  ካልእ  ፈረስ   ምስ  ከተመሓላልፎ  እትደሊ  ተልእኾ  ብምድብላቕ   የብጽሕ  ወይ  ይውጠጥ   እምበር  ኣይዋጋእን  ምባል  ናይ  ሕልና  ጉዳይ  ኢዩ። 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back To Top